CauToan.comCầu Toàn
Sống và làm việc cùng người cầu toàn

Ở chung phòng với người cầu toàn: lập thoả thuận chung để khỏi căng thẳng

Ở ghép với bạn cầu toàn, ai cũng mệt nếu chuẩn sạch gọn chỉ nằm trong đầu một người. Cách lập thoả thuận chung, kèm bảng mẫu và câu nói khi có người lỡ quên.

Two Vietnamese female students sit cross-legged on the floor of a small shared rented room, discussing over blank sheets of paper, top-down view, warm evening lamp light

Ở chung phòng với người cầu toàn sẽ đỡ căng nhiều khi hai bên ngồi lại viết ra một thoả thuận chung: mỗi khu vực cần đạt mức tối thiểu nào, ai làm, khi nào, và phần nào là chuẩn riêng của mỗi người. Chuẩn được viết ra thì không ai phải đoán, cũng không ai phải nhắc mãi.

Bạn cùng phòng cầu toàn thường là người giữ phòng gọn nhất, nhớ đóng tiền điện nước đúng hạn, ít khi để đồ ăn thừa. Nhưng nếu chuẩn của họ chỉ nằm trong đầu, bạn sẽ liên tục vấp vào những điều mình không biết là quan trọng, còn họ sẽ liên tục thấy mình bị xem nhẹ. Bài này đưa ra cách lập thoả thuận, một bảng mẫu để điền và cách xử lý khi thoả thuận bị lỡ.

Vì sao nên viết ra thay vì "tự hiểu"

Phần lớn căng thẳng giữa người cầu toàn và người ở cùng không đến từ việc một bên bừa bộn. Nó đến từ việc hai bên có hai định nghĩa khác nhau về chữ "gọn". Với người này, gọn là không có rác trên sàn. Với người kia, gọn là mặt bàn không có món nào ngoài cây đèn. Cả hai đều nghĩ mình đang giữ phòng gọn.

Khi chuẩn không được nói ra, người cầu toàn thường xử lý theo hai cách: hoặc nhắc liên tục, hoặc im lặng dọn lại rồi tích bực bội. Cách nào cũng mệt. Người còn lại thì cảm thấy mình bị theo dõi, làm gì cũng có thể bị chê, nên càng ngại ở trong phòng.

Một bản thoả thuận viết ra, dù chỉ nửa trang, làm được ba việc. Nó biến chuẩn trong đầu thành thứ nhìn thấy được. Nó cho cả hai một chỗ để quay lại khi có chuyện, thay vì cãi nhau xem ai nhớ đúng. Và nó giúp người cầu toàn phải chọn: trong rất nhiều thứ họ muốn, đâu là vài điều thật sự quan trọng. Chính việc chọn ấy đã giúp họ nhẹ đi.

Chuyện phòng trọ của Trang và Mai

Trang và Mai (nhân vật giả định) là sinh viên năm hai, thuê chung một phòng nhỏ. Mai cầu toàn: giày phải xếp sát tường, bàn học phải trống mỗi tối, bát rửa xong phải lau khô ngay. Trang không bừa, nhưng hay để cốc nước trên bàn qua đêm và giày ở giữa lối đi. Hai tháng đầu, Mai nhắc nhẹ, rồi nhắc nhiều, rồi thôi không nhắc mà tự dọn với vẻ mặt khó chịu.

Trang bắt đầu về phòng muộn hơn, ngồi ở thư viện tới khi đóng cửa. Một tối Trang hỏi thẳng: "Mai ơi, mình làm gì mà Mai không vui thế?" Mai bật khóc, nói mình mệt vì phải để ý mọi thứ một mình.

Hai đứa ngồi lại, lấy một tờ giấy trắng. Mai viết ra những điều làm Mai khó chịu nhất, được mười hai dòng. Trang đề nghị mỗi người chọn ba điều quan trọng nhất. Mai chọn: lối đi trống, bát không để qua đêm, rác đổ trước khi đầy. Trang chọn: được để đồ trên bàn học của mình theo ý mình, và không bị dọn hộ. Tờ giấy dán sau cánh cửa. Mai vẫn kỹ với góc của Mai, nhưng không còn dọn bàn của Trang. Trang thôi ra thư viện tới khuya.

Các bước lập thoả thuận ở chung

Không cần trang trọng, nhưng nên làm vào một lúc cả hai rảnh, không vừa có chuyện. Một buổi tối cuối tuần với ấm trà là đủ. Có thể đi theo các bước:

  1. Liệt kê các khu vực trong phòng. Lối đi, bếp hoặc chỗ nấu ăn, nhà vệ sinh, bàn của từng người, giường, tủ đồ chung, ban công.
  2. Chia khu vực chung và khu vực riêng. Khu vực riêng theo chuẩn của người dùng nó, người kia không nhắc, không dọn hộ.
  3. Mỗi người nói ba điều quan trọng nhất ở khu vực chung. Chỉ ba điều. Người cầu toàn có thể còn nhiều mong muốn, nhưng phần còn lại nên được xếp vào "mong thêm", không phải "bắt buộc".
  4. Viết mỗi điều thành việc nhìn thấy được. Không viết "nhà vệ sinh sạch", viết "cọ bồn cầu và lau sàn nhà vệ sinh mỗi Chủ nhật".
  5. Ghi ai làm và khi nào. Có thể chia cố định hoặc luân phiên theo tuần. Người cầu toàn thường thích lịch rõ ràng, người còn lại thường thích được chọn việc mình ít ngại.
  6. Hẹn ngày xem lại. Sau hai đến bốn tuần, ngồi lại mười phút xem điều nào chạy ổn, điều nào cần đổi.

Trong lúc lập thoả thuận, người không cầu toàn cũng nên nói ra điều mình cần, như được để đồ theo ý mình ở góc riêng, hay không bị nhắc sau mười giờ tối. Thoả thuận chỉ bền khi cả hai đều thấy mình có được điều gì đó.

Bảng mẫu thoả thuận ở chung

Dưới đây là một bảng mẫu bạn có thể chép ra giấy rồi sửa theo phòng mình. Cột "mức tối thiểu" là phần cả hai cam kết; cột cuối ghi chú điều một người muốn thêm, không bắt buộc người kia:

Khu vựcMức tối thiểu cả hai giữAi làm, khi nàoGhi chú mong thêm
Lối điKhông để giày, túi, đồ giặt ở giữa lốiAi dùng người đó cất, ngay khi vềMai thích giày xếp sát tường
Chỗ nấu ănBát đĩa rửa trong ngày, không để qua đêmAi nấu người đó rửaMai thích lau khô ngay
RácĐổ trước khi đầy túiLuân phiên theo tuầnKhông
Nhà vệ sinhCọ và lau sàn mỗi tuần một lầnLuân phiên, sáng Chủ nhậtTrang muốn có chỗ để đồ riêng
Bàn học riêngTheo ý người dùngTự loKhông dọn hộ, không nhắc
Giờ yên tĩnhKhông gọi điện to sau mười một giờ đêmCả haiKhông

Cột cuối là chỗ người cầu toàn được nói ra mong muốn mà không biến nó thành luật. Người kia biết để chiều khi tiện, nhưng không bị coi là vi phạm nếu không làm.

Khi người ở chung là anh chị em hoặc người thân

Không phải ai ở chung cũng là bạn thuê trọ. Nhiều người ở với anh chị em ruột khi lên thành phố học, hoặc ở cùng cô dì, họ hàng trong vài năm đầu đi làm. Ở chung với người thân cầu toàn vừa dễ hơn vừa khó hơn: dễ vì đã quen tính nhau từ nhỏ, khó vì ai cũng ngại nói thẳng, sợ mất lòng cả nhà.

Với anh chị em, thoả thuận nên giữ ngắn hơn và mềm hơn, có khi chỉ ba dòng ghi trong điện thoại. Điều quan trọng là có một lúc ngồi lại nói rõ, thay vì để bố mẹ ở quê nghe từng bên kể. Một câu mở đầu dễ dùng: "Chị ơi, em muốn ở với chị thoải mái lâu dài, mình thống nhất mấy việc trong nhà cho đỡ nhắc nhau nhé."

Nếu bạn ở nhờ nhà người thân, vị trí khác đi: đây là nhà của họ, chuẩn của họ nên được tôn trọng nhiều hơn. Khi đó hãy hỏi thẳng ba điều họ coi trọng nhất trong nhà và giữ thật đúng ba điều đó. Phần còn lại, nếu có điều bạn cần, như giờ học yên tĩnh hay một góc để đồ riêng, cứ lễ phép xin. Người cầu toàn thường dễ chịu hơn nhiều khi thấy khách ở nhà mình giữ đúng những điều mình quý.

Chuẩn chung và chuẩn riêng khác nhau thế nào

Chuẩn chung là thứ ảnh hưởng tới cả hai. Lối đi bị chặn, bát bẩn sinh kiến, rác bốc mùi là chuyện của cả phòng. Ở đây cả hai cùng giữ một mức, không ai được nói "tính mình thế".

Chuẩn riêng là thứ chỉ một người quan tâm. Giày xếp sát tường hay chéo, khăn gấp ba hay gấp đôi là chuyện thẩm mỹ của một người. Người đó có thể tự làm ở phần của mình, nhưng không yêu cầu người kia.

Khi không rõ thuộc loại nào, hỏi "nếu không làm thì có hại gì cho người kia". Nếu câu trả lời là có hại thật như mất vệ sinh, vướng lối, ồn lúc ngủ, đó là chuẩn chung. Nếu chỉ là "trông không đẹp", đó là chuẩn riêng.

Người cầu toàn được quyền giữ chuẩn riêng ở góc của mình. Điều này quan trọng. Thoả thuận không nhằm bắt họ hạ chuẩn ở mọi chỗ, mà nhằm tách chỗ của họ với chỗ chung, để họ được kỹ mà không áp lên người khác.

Chuẩn chung nên ít hơn bạn nghĩ. Phòng ở chung thường chỉ cần năm sáu điều chung là đủ yên. Danh sách dài hai mươi điều nghe có vẻ chặt chẽ, nhưng không ai nhớ được, và mỗi điều bị quên lại thành một lần căng thẳng. Ít mà giữ được tốt hơn nhiều mà bỏ dở.

Khi thoả thuận bị lỡ: câu nói mẫu giữa hai bạn ở chung

Thoả thuận nào cũng có lúc bị quên. Cách nhắc quyết định thoả thuận có sống tiếp hay không. Vài câu xưng "mình" dùng được:

  • Khi bạn kia quên phần việc: "Tuần này đến lượt bạn đổ rác nhé, mai bạn kịp không?" Nhắc về việc, kèm thời hạn, không kèm lời trách.
  • Khi chính bạn quên: "Mình quên rửa bát tối qua, xin lỗi nhé, giờ mình rửa luôn." Nhận sớm và làm luôn giúp người cầu toàn không phải nhắc.
  • Khi người cầu toàn dọn hộ góc riêng của bạn: "Cảm ơn bạn, nhưng bàn của mình cứ để mình lo nhé, như hai đứa đã ghi."
  • Khi người cầu toàn nhắc chuyện nằm ngoài thoả thuận: "Chuyện này mình chưa ghi, mình bàn ở lần xem lại nhé."
  • Khi thấy bạn cầu toàn đang quá mệt: "Hôm nay để mình làm lượt của bạn, bạn nghỉ đi."

Nếu một bên lỡ liên tục, đừng chờ tới lúc không nhịn được nữa. Đưa ra ở buổi xem lại: có thể việc đó chia chưa hợp, cần đổi người hoặc đổi giờ. Thoả thuận là để sửa được, không phải để bắt lỗi nhau.

Với người cầu toàn, nhắc theo thoả thuận cũng là một cách tự giới hạn: họ chỉ nhắc những điều đã ghi, phần còn lại để qua. Nhiều người cầu toàn kể rằng chính điều này giúp họ ở chung dễ chịu hơn cả cho bản thân.

Câu hỏi thường gặp

Bạn cùng phòng cầu toàn hay nhắc mình dọn dẹp thì nên làm gì?

Đề nghị ngồi lại lập một thoả thuận chung: chia khu vực chung và riêng, mỗi người chọn ba điều quan trọng nhất ở khu vực chung, viết ra cụ thể ai làm khi nào. Sau đó nhắc nhau theo đúng những gì đã ghi.

Thoả thuận ở chung nên có những gì?

Danh sách khu vực, mức tối thiểu cả hai giữ ở mỗi khu vực chung, ai làm và khi nào, phần mong thêm không bắt buộc, giờ yên tĩnh và ngày xem lại. Nửa trang giấy là đủ.

Làm sao phân biệt điều nên đưa vào thoả thuận và điều không nên?

Hỏi nếu không làm thì có hại gì cho người kia. Mất vệ sinh, vướng lối, ồn lúc ngủ là chuẩn chung nên ghi. Những thứ chỉ liên quan tới thẩm mỹ của một người là chuẩn riêng, người đó tự giữ ở góc của mình.

Bạn cùng phòng cầu toàn dọn cả góc riêng của mình thì nói thế nào?

Cảm ơn trước rồi nói rõ góc đó để mình tự lo, như hai người đã thống nhất. Giọng nhẹ, không trách. Nếu chưa có thoả thuận, đây là dịp tốt để đề nghị lập một bản.

Bao lâu thì nên xem lại thoả thuận?

Lần đầu sau hai đến bốn tuần, sau đó vài tháng một lần hoặc khi có thay đổi như đổi lịch học, có người mới vào ở. Mỗi lần chỉ cần mười phút xem điều nào chạy ổn, điều nào cần đổi.

Nếu đã thử mà vẫn căng thẳng thì sao?

Có lúc hai người có nếp sống quá khác nhau để ở chung thoải mái, và điều đó không phải lỗi của ai. Nếu đã thử thoả thuận và xem lại vài lần mà vẫn căng, cân nhắc đổi cách ở như mỗi người một phòng khi điều kiện cho phép.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138