CauToan.comCầu Toàn
Cầu toàn khi làm cha mẹ

Vợ chồng khác chuẩn nuôi con: một người cầu toàn, một người thoải mái

Một người muốn con ăn đúng giờ, nhà gọn, lịch rõ; người kia thấy thế nào cũng được. Cách vợ chồng thoả thuận chuẩn chung khi nuôi con mà không cãi nhau trước mặt con.

Vietnamese couple talking at a kitchen table late evening over two cups of tea and blank sheets of paper, toddler asleep on a mat nearby, warm amber lamplight

Khi vợ chồng khác chuẩn nuôi con, một người cầu toàn còn một người thoải mái, cách hiệu quả là ngồi lại chia chuyện nuôi con thành ba nhóm: chuẩn chung cả hai cùng giữ, chuẩn riêng mỗi người làm theo cách mình, và những việc để con tự quyết. Mỗi bên cũng cần thấy rằng sự khác biệt ấy mang lại cho con hai điều quý, không phải một người đúng và một người sai.

Người cầu toàn đem lại nề nếp, sự chu đáo và an toàn. Người thoải mái đem lại sự linh hoạt, tiếng cười và cảm giác được thử. Con cần cả hai. Vấn đề chỉ xuất hiện khi hai người kéo nhau về hai phía trước mặt con, hoặc khi một người lặng lẽ làm lại mọi việc của người kia. Bài này đưa ra cách thoả thuận cụ thể, câu nói mẫu khi bất đồng, và cách xem lại thoả thuận sau một tháng.

Hai kiểu cha mẹ trong cùng một nhà

Chị Hà muốn con ăn tối lúc sáu giờ, tắm lúc bảy giờ, đi ngủ trước chín giờ, đồ chơi cất trước khi lên giường. Anh Khoa thì thấy con chơi thêm nửa tiếng cũng được, ăn muộn một chút không sao, đồ chơi để sáng mai cất cũng chẳng chết ai. Tối nào chị Hà đi làm về muộn, nhà là một bãi đồ chơi, con chưa tắm, và hai vợ chồng lại có một cuộc nói chuyện căng thẳng.

Chị Hà thấy mình phải gánh hết phần nề nếp, còn chồng chỉ chơi với con. Anh Khoa thấy mình làm gì cũng bị chê, nên dần ngại nhận việc. Con thì học được rằng có "giờ của mẹ" và "giờ của bố", và biết xin bố những thứ mẹ không cho.

Tình huống này có thể đảo vai: nhiều nhà người cầu toàn là bố, người thoải mái là mẹ. Cũng có khi cả hai cùng cầu toàn nhưng mỗi người cầu toàn một chuyện khác nhau, người thì kỹ chuyện ăn, người thì kỹ chuyện học. Điểm chung là hai người lớn thương con như nhau, chỉ có cách nhìn về "thế nào là đủ" khác nhau. Nhận ra điều này là bước đầu để thôi tranh luận ai đúng ai sai.

Mỗi người mang lại điều gì cho con

Trước khi bàn thoả thuận, hai người thử cùng đọc bảng này và bổ sung theo nhà mình. Mục đích là nhìn thấy giá trị của người kia, điều thường bị khuất đi khi đang bực.

Chuyện trong nhàNgười cầu toàn mang lạiNgười thoải mái mang lại
Giờ giấcNếp sinh hoạt đều đặn, con biết điều gì sắp tớiSự linh hoạt khi có dịp đặc biệt, con không thấy cuộc sống quá cứng
Nhà cửaKhông gian gọn, an toàn, dễ tìm đồChỗ cho con bày trò, thử nghiệm, sáng tạo
Việc họcSự chu đáo, nhắc nhở, chuẩn bị kỹSự thư thả, con không thấy học là áp lực
Khi con mắc lỗiDạy con làm cho đúngCho con thấy lỗi không phải chuyện lớn
Vui chơiKế hoạch chu đáo cho chuyến đi, buổi sinh nhậtNhững trò chơi bất chợt, tiếng cười

Khi mỗi người thấy được cột của người kia, cuộc nói chuyện chuyển từ "anh sai rồi" sang "mình cần cả hai". Nhiều cặp vợ chồng kể rằng chỉ việc cùng điền bảng này đã làm không khí dịu đi đáng kể.

Ba nhóm chuyện: chuẩn chung, chuẩn riêng, để con quyết

Chuẩn chung là những điều cả hai cùng giữ, dù ai trông con. Thường là an toàn, giờ ngủ trong một khoảng nhất định, cách xử lý khi con nói dối hay đánh bạn. Nhóm này nên ít, khoảng ba tới năm điều, để giữ được thật.

Chuẩn riêng là những việc mỗi người làm theo cách của mình. Bố tắm con kiểu bố, mẹ kể chuyện kiểu mẹ. Bữa tối bố nấu thì đơn giản hơn bữa mẹ nấu. Người cầu toàn cam kết không làm lại, người thoải mái cam kết giữ đúng chuẩn chung.

Để con quyết là những việc vừa sức con lựa chọn. Mặc áo màu gì, chơi trò gì trong giờ tự do, xếp đồ chơi theo cách nào. Đưa những việc này ra khỏi cuộc tranh luận của người lớn giúp cả nhà nhẹ đi.

Mỗi nhóm có thể thay đổi theo tuổi con. Khi con lớn, nhiều việc chuyển từ chuẩn chung sang để con quyết. Hẹn nhau xem lại mỗi vài tháng.

Ghi ra giấy để không ai phải nhớ. Một tờ giấy chia ba cột dán ở tủ lạnh hoặc lưu trong điện thoại của cả hai. Khi có bất đồng, nhìn lại xem việc đó thuộc nhóm nào.

Một buổi tối thoả thuận tiêu chuẩn nuôi con

Chọn một buổi tối con đã ngủ, cả hai không quá mệt, không vừa cãi nhau. Dành khoảng một tiếng và đi theo thứ tự:

  1. Mỗi người tự viết ra những việc nuôi con mà mình thấy quan trọng nhất, không xem của người kia. Khoảng năm tới mười việc.
  2. Đọc cho nhau nghe. Người nghe chỉ được hỏi lại cho rõ, chưa được phản bác.
  3. Khoanh những việc cả hai cùng viết. Đó là ứng viên cho nhóm chuẩn chung.
  4. Với những việc chỉ một người viết, người đó giải thích vì sao quan trọng. Người kia nói mình có giữ được không, và giữ ở mức nào.
  5. Chốt nhóm chuẩn chung, tối đa năm điều. Những việc còn lại xếp vào chuẩn riêng hoặc để con quyết.
  6. Người cầu toàn nói to một cam kết: "Những việc chuẩn riêng, em sẽ không làm lại." Người thoải mái nói: "Những việc chuẩn chung, anh sẽ giữ cả khi em không có nhà."
  7. Hẹn ngày xem lại sau một tháng.

Buổi thoả thuận đầu tiên có thể chưa trọn vẹn. Không sao, chốt được một phần là đủ để bắt đầu. Điều quan trọng là hai người thấy mình cùng một đội.

Một mẹo nhỏ: người cầu toàn thường nói nhiều và chuẩn bị kỹ hơn, nên dễ áp đảo buổi bàn bạc. Nên mời người thoải mái nói trước ở mỗi bước. Người cầu toàn cũng nên tự hỏi với mỗi điều mình đưa ra: nếu điều này không được giữ trong một tuần, con có thật sự bị ảnh hưởng không? Câu hỏi đó giúp nhóm chuẩn chung gọn lại một cách tự nhiên.

Câu nói mẫu khi bất đồng trước mặt con

Dù đã thoả thuận, bất đồng vẫn sẽ xảy ra, có khi ngay trước mặt con. Mục tiêu lúc đó không phải giải quyết xong, mà giữ cho con thấy bố mẹ vẫn đứng cùng nhau:

  • "Bố mẹ chưa thống nhất chuyện này. Bố mẹ bàn rồi trả lời con sau nhé."
  • "Hôm nay bố trông con, con làm theo cách của bố. Mai mẹ trông, con làm theo cách của mẹ."
  • Khi con xin bố điều mẹ vừa không cho: "Mẹ nói rồi thì bố cũng thế. Con hỏi mẹ lại nhé."
  • Khi lỡ to tiếng với nhau: "Lúc nãy bố mẹ nói to quá. Bố mẹ xin lỗi con. Bố mẹ đã nói chuyện lại rồi."
  • Nói riêng với nhau sau đó: "Lúc nãy em thấy khó chịu vì việc này thuộc chuẩn chung. Mình xem lại cách làm nhé."

Những câu này giúp con không bị kéo vào giữa, và không học cách lợi dụng sự khác biệt của bố mẹ. Phần tranh luận thật sự dành cho lúc chỉ có hai người.

Nếu một trong hai người đang quá bực để nói được câu bình thản, cách đơn giản nhất là rời đi một lúc: "Em cần ra ngoài năm phút". Quay lại khi đã dịu, rồi mới nói tiếp.

Khi ông bà cũng có chuẩn riêng

Nhiều gia đình sống cùng hoặc gần ông bà, và ông bà cũng có cách nuôi cháu của mình. Lúc này không chỉ là hai chuẩn mà là ba, bốn chuẩn trong một nhà. Người cầu toàn dễ thấy mình đơn độc giữa những người "thế nào cũng được", còn người thoải mái dễ bị kẹt giữa vợ hoặc chồng và bố mẹ mình.

Cách làm vẫn tương tự: chia việc thành chuẩn chung và chuẩn riêng. Với ông bà, chuẩn chung nên thật ít, chủ yếu là an toàn và vài nếp quan trọng nhất. Người con ruột của ông bà nên là người nói chuyện với ông bà, vì lời từ con mình thường dễ nghe hơn lời từ con dâu, con rể. Ví dụ: "Bố mẹ trông cháu là chúng con đỡ lắm. Chỉ nhờ bố mẹ giữ giúp giờ ngủ trưa và không cho cháu ăn kẹo trước bữa cơm, còn lại bố mẹ cứ chơi với cháu theo ý ông bà."

Người cầu toàn cũng cần chấp nhận rằng thời gian cháu ở với ông bà có thể khác hẳn ở nhà, và điều đó không làm hỏng nề nếp. Trẻ con hiểu rất nhanh rằng nhà ông bà có luật của nhà ông bà. Đôi khi đó còn là những kỷ niệm đẹp nhất của tuổi thơ.

Xem lại thoả thuận sau một tháng

Đến ngày hẹn, hai người ngồi lại và trả lời vài câu: chuẩn chung nào giữ được, chuẩn nào khó giữ, vì sao; người cầu toàn đã làm lại việc của người kia mấy lần, và cảm thấy thế nào khi nhịn được; người thoải mái có thấy mình được tin tưởng hơn không; con có vẻ thế nào. Không chấm điểm ai, chỉ điều chỉnh thoả thuận cho sát hơn.

Nhiều cặp vợ chồng nhận ra sau một tháng, người thoải mái nhận thêm việc vì không còn sợ bị chê, và người cầu toàn có thêm thời gian nghỉ vì không phải gánh hết. Nếu điều ngược lại xảy ra, bất đồng nhiều hơn, đó là dấu hiệu chuẩn chung đang quá nhiều hoặc chưa đủ rõ, cần rút gọn lại.

Có những lúc bất đồng về con chỉ là bề mặt của những căng thẳng sâu hơn giữa hai vợ chồng. Nếu cãi nhau ngày càng nặng, kéo dài, khiến một trong hai người hoặc con thấy sợ hãi, hãy tìm tới chuyên gia tâm lý ở cơ sở có chuyên môn về gia đình. Nếu có bạo lực, ưu tiên an toàn của mình và con, liên hệ người thân tin cậy và cơ quan có trách nhiệm hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng khác quan điểm nuôi con có ảnh hưởng xấu tới con không?

Khác quan điểm tự nó không hại con, vì con được hưởng cả sự chu đáo lẫn sự linh hoạt. Điều ảnh hưởng tới con là khi bố mẹ tranh cãi gay gắt trước mặt con hoặc dạy con những luật trái ngược nhau về những việc quan trọng.

Người cầu toàn có nên nhường hết cho người thoải mái không?

Không cần nhường hết. Những điều liên quan tới an toàn và vài nếp quan trọng nên được giữ chung. Phần còn lại, người cầu toàn tập không làm lại việc của người kia. Đó là nhường đúng chỗ, không phải nhường tất cả.

Chồng không chịu ngồi xuống thoả thuận thì làm sao?

Bắt đầu nhỏ hơn: thay vì một buổi bàn cả cách nuôi con, hỏi chồng về một việc cụ thể, như giờ ngủ của con. Ghi nhận phần chồng đang làm tốt trước khi nêu điều mình cần. Nhiều người ngại bàn vì sợ bị chê.

Con hay xin bố những thứ mẹ không cho thì xử lý thế nào?

Hai vợ chồng thống nhất trước một câu chung: việc người này đã nói không thì người kia cũng nói không, rồi bàn riêng sau nếu thấy chưa hợp lý. Con sẽ thôi chạy qua lại khi thấy bố mẹ luôn đứng cùng nhau.

Có nên để con biết bố mẹ đang bất đồng không?

Con không cần nghe chi tiết cuộc tranh luận của người lớn. Nhưng nói với con rằng bố mẹ đang bàn để thống nhất là điều bình thường, giúp con hiểu người lớn cũng có lúc khác ý và giải quyết bằng cách nói chuyện.

Khi nào vợ chồng nên tìm chuyên gia vì chuyện nuôi con?

Khi bất đồng ngày càng gay gắt, kéo dài, ảnh hưởng tới không khí gia đình hoặc khiến con sợ hãi, nên tìm chuyên gia tâm lý ở cơ sở có chuyên môn về gia đình. Nếu có bạo lực, ưu tiên an toàn và tìm người thân tin cậy hỗ trợ ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138