CauToan.comCầu Toàn
Cầu toàn trong học hành

Làm bài nhóm khi cầu toàn: ôm hết việc hay tin bạn cùng nhóm

Sợ bạn làm chưa tới nên ôm hết phần của nhóm, sửa lại bài của cả nhóm tới sát hạn? Cách thoả thuận tiêu chuẩn, giao việc và góp ý không căng.

Four Vietnamese college students gather around a cafe table with laptops seen from behind, one student leaning back while another explains with open hands, warm indoor light, medium shot

Người cầu toàn làm bài nhóm hay ôm hết việc vì sợ phần của bạn khác không đạt chuẩn của mình, và điểm của cả nhóm cũng là điểm của mình. Cách cân bằng là thoả thuận tiêu chuẩn chung ngay từ buổi đầu, giao việc rõ ràng, góp ý theo tiêu chuẩn đã thống nhất, và chỉ chỉnh sửa trong giới hạn đã báo trước.

Bài nhóm là nơi tính cầu toàn lộ rõ nhất, vì nó buộc bạn phải tin vào người khác. Làm một mình thì chỉ có mình mệt; làm nhóm theo kiểu ôm hết thì mình mệt mà các bạn cũng không vui. Phần dưới đây giải thích vì sao người cầu toàn hay ôm việc, so sánh cách làm lành mạnh và cách thành gánh, các bước thoả thuận buổi đầu, cách giao việc và góp ý, xử lý khi bạn làm chưa tới, và khâu ghép bài cuối cùng.

Vì sao người cầu toàn hay ôm việc của cả nhóm

Tuấn là sinh viên năm hai, nhóm bốn người làm tiểu luận môn Marketing. Buổi họp đầu, mọi người chia mỗi người một phần. Tới hạn nộp nháp, Tuấn đọc phần của các bạn và thấy câu chữ chưa mượt, số liệu trình bày chưa thống nhất. Tuấn lặng lẽ viết lại gần hết, thức ba đêm liền. Bài nhóm được điểm tốt, nhưng Tuấn kiệt sức, còn các bạn thì ngại vì thấy phần mình bị thay mà không được hỏi.

Tuấn không phải người khó chịu hay coi thường bạn bè. Tuấn chỉ có một chuẩn rất rõ trong đầu và không chịu được cảm giác nộp một bài chưa đạt chuẩn đó. Với người cầu toàn, tự làm lại thường dễ hơn nói chuyện với bạn về chỗ chưa ổn, vì góp ý có thể làm mất lòng, còn tự làm thì chỉ mất sức của mình.

Một lý do khác là người cầu toàn thường gắn điểm nhóm với hình ảnh bản thân. Một bài nhóm kém, trong đầu họ, là bằng chứng mình kém, dù phần mình làm rất tốt. Vì vậy họ muốn kiểm soát mọi phần.

Hiểu những lý do này giúp bạn thấy ôm việc không phải do bạn tốt bụng quá hay các bạn lười, mà do thiếu một thoả thuận rõ ràng ngay từ đầu. Thoả thuận đó là chỗ để chuẩn của bạn được nói ra, thay vì nằm im trong đầu rồi thể hiện bằng việc làm lại.

Lành mạnh hay thành gánh trong bài nhóm

Bảng sau giúp bạn tự soi cách mình làm việc nhóm. Ai cũng có lúc ở cột phải; điều đáng để ý là khi cột phải thành thói quen.

Tình huốngCầu toàn lành mạnhCầu toàn thành gánh
Buổi họp đầuĐề nghị nhóm thống nhất mức yêu cầu, định dạng, hạn nộpKhông nói gì, định sau này tự chỉnh
Chia việcNhận phần vừa sức, tin bạn với phần của bạnNhận phần khó nhất và cả phần "để mình xem lại"
Phần của bạn chưa tốtGóp ý cụ thể theo tiêu chuẩn chungÂm thầm viết lại mà không nói
Sát hạn nộpChỉnh sửa một lượt theo kế hoạchThức trắng sửa từng câu của cả bài
Sau khi nộpRút kinh nghiệm chung với nhómMệt và thấy ấm ức vì phải làm nhiều nhất

Nhìn vào cột phải, bạn sẽ thấy cái giá không chỉ là sức của mình. Các bạn trong nhóm mất cơ hội học từ phần việc của họ, và quan hệ trong nhóm dễ căng mà không ai nói ra. Chuyển sang cột giữa không làm bài kém đi; nó chỉ chuyển công sức từ chỗ làm lại sang chỗ thoả thuận trước.

Thoả thuận tiêu chuẩn chung trong buổi họp đầu tiên

Buổi họp đầu là lúc rẻ nhất để nói ra chuẩn của mình. Đề nghị nhóm dành mười lăm phút cho các việc sau:

  1. Cùng đọc yêu cầu của giảng viên và gạch những phần bắt buộc. Tiêu chuẩn chung dựa vào yêu cầu thật, không dựa vào chuẩn riêng của bất kỳ ai.
  2. Thống nhất mục tiêu của nhóm: nhóm muốn làm ở mức đạt yêu cầu tốt hay muốn đầu tư nhiều hơn. Các thành viên có thể có mục tiêu khác nhau, nói ra sớm đỡ hiểu lầm.
  3. Thống nhất định dạng chung: cỡ chữ, cách trích nguồn, cách đặt tiêu đề, độ dài mỗi phần. Phần lớn lần "phải viết lại" là do định dạng lệch nhau.
  4. Chia việc theo phần, ghi tên và hạn nộp nháp của từng người.
  5. Đặt một mốc góp ý giữa chừng, khi mọi người nộp nháp và đọc chéo phần của nhau.
  6. Thống nhất giới hạn chỉnh sửa cuối: ai ghép bài, được sửa tới đâu, phần nào phải hỏi tác giả trước khi sửa.

Người cầu toàn thường ngại đề nghị những việc này vì sợ bị coi là khó tính. Có thể mở lời bằng câu: "Mình hay lo về định dạng, nên mình đề nghị nhóm thống nhất trước một chút cho đỡ phải sửa về sau, mọi người thấy sao?" Nói rõ đó là nhu cầu của mình giúp các bạn dễ đồng ý hơn là cảm thấy bị áp đặt.

Giao việc và góp ý phần của bạn sao cho không căng

Góp ý là phần người cầu toàn ngại nhất, nhưng góp ý đúng cách giúp bạn không phải tự làm lại. Một số câu mẫu theo từng tình huống:

  • Khi phần của bạn chưa theo định dạng chung: "Phần của cậu nội dung ổn rồi, chỉ còn cách trích nguồn chưa giống phần còn lại, cậu chỉnh giúp nhóm theo mẫu mình gửi nhé."
  • Khi thiếu ý so với yêu cầu: "Mình đọc lại yêu cầu thì thấy phần này cần thêm ví dụ thực tế. Cậu bổ sung được trước tối thứ năm không?"
  • Khi muốn tự sửa một đoạn: "Đoạn này mình muốn viết lại cho liền mạch với phần sau, cậu có thấy ổn không?" Hỏi trước rồi mới sửa.
  • Khi bạn chậm hạn: "Nhóm cần phần của cậu trước tối mai để kịp ghép. Cậu đang vướng chỗ nào, mình hỗ trợ được không?"
  • Khi nhận lại phần đã sửa tốt: "Cảm ơn cậu, phần này giờ khớp với cả bài rồi." Lời cảm ơn cụ thể giúp lần góp ý sau dễ hơn.

Nguyên tắc chung: góp ý dựa vào tiêu chuẩn nhóm đã thống nhất, không dựa vào gu cá nhân. Câu "theo yêu cầu" hay "theo mẫu nhóm đã chốt" giúp góp ý trở thành chuyện của bài, không phải chuyện giữa hai người. Mỗi lần góp ý nên tập trung vào một hai điểm quan trọng nhất, không gửi một danh sách dài mọi chỗ mình thấy chưa ưng.

Khi bạn làm chưa tới: phân biệt lỗi thật và khác gu

Lỗi thật cần sửa. Sai yêu cầu đề, thiếu phần bắt buộc, số liệu sai, trích nguồn không đúng. Những lỗi này ảnh hưởng điểm của cả nhóm và nên được góp ý rõ ràng.

Khác gu có thể để nguyên. Câu văn chưa mượt theo cách bạn thích, cách sắp xếp ý khác cách bạn sẽ làm, chọn ví dụ khác. Những điểm này hiếm khi làm thay đổi điểm. Để nguyên giúp bạn tiết kiệm sức và giữ phần của bạn ấy là của bạn ấy.

Câu hỏi để phân biệt. Tự hỏi: "Nếu giảng viên đọc đoạn này, họ có trừ điểm không?" Nếu câu trả lời là không chắc, có thể hỏi thêm một bạn trong nhóm trước khi góp ý.

Khi bạn không thể sửa kịp. Nếu sát hạn mà phần của bạn vẫn có lỗi thật, báo nhóm và thống nhất ai sửa. Ghi nhận ai đã sửa phần nào để công bằng khi đánh giá thành viên.

Khi tình trạng lặp lại. Nếu một thành viên liên tục không làm phần của mình, trao đổi thẳng trong nhóm, và nếu cần, báo giảng viên theo quy định của môn. Không nên âm thầm làm thay mãi.

Thuyết trình nhóm: chia phần nói và tập chung

Với bài thuyết trình, người cầu toàn hay rơi vào một trong hai cách: tự nhận nói hết vì sợ các bạn nói chưa tốt, hoặc soạn sẵn kịch bản từng chữ cho cả nhóm học thuộc. Cả hai cách đều làm nhóm phụ thuộc vào một người, và nếu người đó mệt hay hồi hộp, cả bài lung lay.

Cách vững hơn là mỗi người nói phần mình đã viết, vì đó là phần họ hiểu nhất. Nhóm thống nhất khung chung: thứ tự các phần, thời gian mỗi người, câu chuyển giữa các phần. Mỗi người tự chuẩn bị ý chính của phần mình, không cần học thuộc.

Một buổi tập chung là đủ cho phần lớn bài thuyết trình, hai buổi nếu bài quan trọng. Trong buổi tập, người cầu toàn nên giữ góp ý ở mức thời gian và ý chính: "Phần của cậu đang dài hơn hai phút, mình cắt bớt ví dụ thứ hai nhé." Góp ý về giọng nói, cách đứng hay từng câu chữ dễ làm bạn cùng nhóm căng thẳng hơn là nói tốt hơn.

Về phần hỏi đáp, thống nhất trước ai trả lời câu hỏi thuộc phần nào. Khi một bạn trả lời chưa đủ ý, có thể bổ sung ngắn sau khi bạn nói xong, thay vì cắt lời hay trả lời thay toàn bộ.

Khâu ghép bài và chỉnh sửa cuối có giới hạn

Khâu ghép bài là lúc người cầu toàn dễ trượt lại thói quen cũ nhất, vì đây là lần cuối nhìn thấy cả bài. Một quy tắc hữu ích là ghép bài theo danh sách kiểm tra đã thống nhất từ đầu: định dạng đồng nhất, đủ phần bắt buộc, trích nguồn đúng, đánh số trang. Xong danh sách là xong việc ghép.

Đặt trước một khoảng thời gian cho việc chỉnh sửa cuối, ví dụ hai tiếng, và báo với nhóm. Khi hết thời gian mà vẫn thấy có chỗ muốn sửa, ghi những chỗ đó ra một danh sách riêng. Đọc lại danh sách, chọn tối đa ba chỗ thật sự ảnh hưởng tới điểm để sửa, phần còn lại để nguyên.

Sau khi nộp, một buổi nói chuyện ngắn cả nhóm giúp rút kinh nghiệm cho lần sau: phần nào làm tốt, phần nào lần sau nên thống nhất sớm hơn. Với người cầu toàn, đây cũng là cách nhìn thấy rằng bài nhóm không cần hoàn hảo trong mắt mình mới đạt kết quả tốt.

Có thể tự theo dõi bằng một dòng ghi chú sau mỗi bài nhóm: lần này mình làm lại phần của bạn bao nhiêu, đã góp ý thay vì tự sửa mấy lần. Không chấm điểm mình; chỉ cần thấy con số "làm lại" giảm dần qua các học kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Làm trưởng nhóm khi cầu toàn có phải là ý hay không?

Có thể, nếu bạn dùng vai trò đó để thoả thuận tiêu chuẩn và theo dõi tiến độ, không phải để kiểm soát từng câu. Trưởng nhóm cầu toàn giỏi lập kế hoạch rất có ích, miễn là tin vào phần việc của các thành viên.

Bạn cùng nhóm không làm phần của mình thì có nên làm thay không?

Làm thay một lần vì sát hạn có thể chấp nhận được, nhưng nên báo cả nhóm và ghi nhận rõ. Nếu lặp lại, hãy trao đổi thẳng và báo giảng viên theo quy định, thay vì âm thầm gánh mãi.

Góp ý cho bạn mà sợ mất lòng thì nói thế nào?

Góp ý dựa vào tiêu chuẩn nhóm đã thống nhất, mở đầu bằng điểm đã làm tốt, chỉ nêu một hai điểm chính và hỏi bạn cần hỗ trợ gì. Nói về bài chứ không nói về người.

Mình muốn điểm cao còn nhóm chỉ muốn qua môn thì làm sao?

Nói ra sớm trong buổi họp đầu. Có thể thống nhất mức chung cho phần bắt buộc, còn bạn nhận thêm một phần nâng cao nếu muốn. Như vậy bạn không áp chuẩn của mình lên cả nhóm mà vẫn có chỗ để đầu tư.

Có nên tự sửa phần của bạn mà không hỏi trước không?

Không nên, trừ lỗi rất nhỏ như chính tả hay định dạng đã thống nhất. Sửa nội dung mà không hỏi làm bạn cùng nhóm thấy bị xem nhẹ và lần sau ít muốn đầu tư vào phần của mình.

Làm việc nhóm nhiều lần có giúp người cầu toàn bớt ôm việc không?

Thường có, nếu sau mỗi lần bạn rút kinh nghiệm cụ thể. Mỗi lần thấy bài nhóm vẫn đạt kết quả tốt dù mình không sửa hết, niềm tin vào bạn cùng nhóm sẽ lớn thêm một chút.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138