CauToan.comCầu Toàn
Cầu toàn trong tình yêu, hôn nhân, bạn bè

Kén chọn người yêu vì cầu toàn: tiêu chuẩn bao nhiêu là vừa

Độc thân lâu vì chưa gặp ai đủ chuẩn? Cách người cầu toàn rà lại danh sách tiêu chuẩn, tách điều cốt lõi khỏi điều thích có và cho buổi hẹn đầu một cơ hội.

A Vietnamese woman in her early thirties sits alone on a park bench holding a paper cup of coffee, gazing toward a tree-lined path, shot from behind at a distance, soft overcast light

Có tiêu chuẩn khi chọn người yêu là chuyện lành mạnh. Tiêu chuẩn thành vấn đề khi danh sách quá dài, các điều nhỏ được đặt ngang hàng điều lớn, và mỗi người mới gặp bị loại trước khi kịp được biết. Cách điều chỉnh là chia tiêu chuẩn thành tầng, giữ chặt tầng cốt lõi và nới tầng thích có.

Bài này không khuyên bạn hạ thấp bản thân hay chấp nhận một mối quan hệ không hợp. Nó giúp bạn nhìn lại danh sách mình đang mang theo, nhận ra những nỗi sợ thường nằm phía sau danh sách ấy, và thử một cách hẹn hò ít chấm điểm hơn. Độc thân hay có đôi đều là lựa chọn đáng tôn trọng, miễn đó là lựa chọn của bạn.

Khi tiêu chuẩn cao bắt đầu thành bức tường

Người cầu toàn thường biết rất rõ mình muốn gì. Họ có thể liệt kê mười mấy điều ở người bạn đời: nghề nghiệp ổn định, chiều cao, cách ăn mặc, gu âm nhạc, cách nói chuyện, thói quen đọc sách, không hút thuốc, gia đình nề nếp, biết nấu ăn, thích du lịch. Mỗi điều đều có lý do riêng và không điều nào là vô lý.

Vấn đề nằm ở phép cộng. Khi mọi điều đều bắt buộc, số người đáp ứng đủ trở nên rất ít, và ngay cả người gần đủ cũng bị loại vì một điểm nhỏ. Nhiều người cầu toàn kể rằng họ từng từ chối một người tử tế chỉ vì cách người đó cầm đũa, cách nhắn tin có lỗi chính tả, hay một câu đùa chưa hợp.

Một dấu hiệu khác là bạn đánh giá rất nhanh, thường ngay trong buổi gặp đầu tiên, và hiếm khi cho buổi gặp thứ hai. Ấn tượng đầu có giá trị, nhưng nó được tạo trong lúc cả hai đều hồi hộp, mặc đồ chưa quen, nói những câu xã giao. Đó không phải lúc con người thật hiện rõ nhất.

Ba tầng tiêu chuẩn: cốt lõi, quan trọng, thích có

Thay vì một danh sách phẳng, hãy chia tiêu chuẩn thành ba tầng. Mỗi tầng có một cách dùng khác nhau khi bạn gặp một người mới.

TầngVí dụCách dùng
Cốt lõiTử tế, trung thực, tôn trọng bạn, không bạo lực, cùng quan điểm lớn về con cái hoặc nơi sốngKhông thoả hiệp. Thiếu một điều là đủ để dừng
Quan trọngCó trách nhiệm với công việc, cách xử lý tiền bạc, có thể trò chuyện sâu, hợp nhịp sốngCần thời gian để biết. Không kết luận sau một buổi gặp
Thích cóChiều cao, gu ăn mặc, sở thích âm nhạc, cách nhắn tin, biết nấu ănĐiểm cộng, không phải điều kiện. Có thể thay đổi hoặc thích nghi được

Giới hạn tầng cốt lõi ở khoảng năm điều. Nếu bạn muốn đưa nhiều hơn vào tầng này, tự hỏi với từng điều: nếu người ấy có đủ mọi thứ khác, chỉ thiếu điều này, mình có thật sự bỏ đi không? Nếu câu trả lời là “chắc là không”, điều đó thuộc tầng dưới.

Rà lại danh sách tiêu chuẩn trong một buổi tối

Bài tập này làm một mình, với vài tờ giấy trắng, trong khoảng một giờ. Không cần chia sẻ với ai, mục đích là để chính bạn nhìn rõ.

  1. Viết ra tất cả những gì bạn mong ở người bạn đời, không lọc, không xếp thứ tự.
  2. Với mỗi điều, ghi bên cạnh lý do bạn muốn nó. Ví dụ “nghề ổn định vì mình sợ cảnh túng thiếu”, “cao vì bố mẹ muốn vậy”.
  3. Gạch dưới những lý do thật sự là của bạn, khoanh tròn những lý do đến từ người khác hoặc từ việc sợ người khác đánh giá.
  4. Xếp từng điều vào ba tầng: cốt lõi, quan trọng, thích có. Ưu tiên những điều có lý do của chính bạn cho tầng cốt lõi.
  5. Nhìn lại những người bạn từng từ chối trong vài năm qua. Họ bị loại vì tầng nào? Nếu phần lớn vì tầng thích có, đó là thông tin đáng suy nghĩ.

Nhiều người làm bài này thấy bất ngờ khi nhận ra khá nhiều tiêu chuẩn đến từ kỳ vọng của gia đình hay so sánh với người quen. Điều đó không có nghĩa phải bỏ chúng, chỉ là bạn được chọn có tiếp tục mang chúng theo hay không.

Một tình huống giả định: hai mươi phút và một lần gạch tên

Trang, ba mươi hai tuổi, làm kiểm toán, độc thân được sáu năm. Bạn thân giới thiệu Trang với Phong, kỹ sư, hiền lành, hay giúp đỡ người khác. Buổi gặp đầu tại một quán cà phê, Phong đến sớm, nhưng mặc áo hơi rộng, nói nhầm tên một bộ phim Trang thích và kể chuyện hơi dài. Sau hai mươi phút, trong đầu Trang đã có kết luận: không hợp.

Tối đó bạn thân hỏi Trang thấy Phong thế nào. Trang kể ba điểm chưa ổn. Bạn thân hỏi lại: “Anh ấy có tử tế không? Có tôn trọng cậu không? Có làm cậu thấy khó chịu thật sự không?” Trang im một lúc rồi trả lời là không có gì khó chịu, chỉ là “không có cảm giác”. Cả ba điểm trừ đều thuộc tầng thích có.

Trang đồng ý gặp lần thứ hai, lần này đi bộ trong công viên thay vì ngồi đối diện ở quán. Không có pháo hoa nào xảy ra, nhưng Trang thấy Phong hài hước hơn hẳn khi thoải mái. Câu chuyện không cần kết thúc bằng một đám cưới mới có ý nghĩa. Điều Trang nhận ra là mình đã quen loại người khác quá nhanh, trước khi họ kịp là chính họ.

Buổi hẹn đầu: đánh giá ít lại, tò mò nhiều hơn

Đổi câu hỏi trong đầu. Thay vì “người này có đạt không”, hỏi “người này có gì thú vị mà mình chưa biết”. Câu hỏi thứ hai khiến bạn lắng nghe thay vì chấm.

Cho mỗi người ít nhất hai buổi gặp, trừ khi chạm tầng cốt lõi. Nếu không có gì khó chịu thật sự, gặp lần hai ở một hoạt động khác, như đi bộ hay xem triển lãm. Hoạt động chung giúp cả hai bớt diễn.

Ghi nhận cảm giác sau buổi gặp, không ghi danh sách điểm trừ. Mình thấy thoải mái hay căng? Có lúc nào mình cười thật không? Có muốn kể thêm chuyện gì không? Cảm giác nói nhiều hơn danh sách.

Để ý cách người ấy đối xử với người khác. Cách họ nói với nhân viên quán, cách họ nhắc về gia đình, đồng nghiệp. Đây là manh mối về tầng cốt lõi, đáng để ý hơn quần áo hay cách dùng từ.

Cho phép chính mình không hoàn hảo trong buổi hẹn. Người cầu toàn hay căng vì sợ mình nói sai, mặc chưa đẹp. Người kia cũng đang hồi hộp như bạn. Một buổi gặp hơi vụng về từ cả hai phía là chuyện rất bình thường.

Những nỗi sợ thường nằm sau một danh sách dài

Danh sách tiêu chuẩn đôi khi là cách bảo vệ mình khỏi những điều khó nói thành lời. Nhận ra chúng không làm chúng biến mất, nhưng giúp bạn chọn tỉnh táo hơn:

  • Sợ chọn sai. Nếu đủ kỹ, sẽ không bao giờ phải hối tiếc. Thực tế không có lựa chọn nào loại bỏ hết rủi ro, và mối quan hệ được xây dần chứ không được chọn một lần là xong.
  • Sợ bị đánh giá. Người yêu “không đủ chuẩn” có thể làm bạn ngại khi ra mắt gia đình, bạn bè. Hỏi lại: chuẩn đó là của mình hay của người xung quanh?
  • Sợ bị từ chối nên từ chối trước. Tìm ra lỗi của người kia sớm giúp bạn không phải đối diện khả năng họ không chọn mình.
  • Sợ phải thay đổi nếp sống. Một người mới bước vào nghĩa là lịch sinh hoạt, không gian, thói quen của bạn sẽ bị xáo trộn. Với người quen kiểm soát, đó là điều đáng lo.

Nếu bạn nhận ra một trong những nỗi sợ này rất mạnh, kéo dài và khiến bạn né mọi cơ hội gặp gỡ, việc trò chuyện với chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn hiểu mình hơn. Đây không phải chuyện gì bất thường, nhiều người tìm tới chuyên gia chỉ để có một người lắng nghe không phán xét.

Tự theo dõi trong vài tháng hẹn hò, không chấm điểm

Người cầu toàn dễ biến việc hẹn hò thành một bảng so sánh ứng viên. Cách ghi chép dưới đây đi theo hướng ngược lại: nó theo dõi chính bạn, không theo dõi người kia. Sau mỗi buổi gặp, ghi vài dòng:

  • Hôm nay mình có kết luận gì quá sớm không? Kết luận đó dựa trên tầng nào?
  • Có khoảnh khắc nào mình thấy thoải mái, được là chính mình không?
  • Mình có dám để lộ một điểm chưa hoàn hảo của mình không, như kể một chuyện mình từng làm hỏng?
  • Nếu dừng tìm hiểu người này, lý do có nói thành lời được không, hay chỉ là “không có cảm giác”?

Sau hai ba tháng, đọc lại toàn bộ. Bạn có thể thấy mình đã chậm lại trong việc kết luận, hoặc thấy một kiểu lý do cứ lặp lại. Cả hai đều là thông tin có ích. Không có chuẩn nào về việc phải gặp bao nhiêu người hay bao lâu thì có người yêu, và việc theo dõi này không nhằm đẩy bạn tới một kết quả nào, chỉ giúp bạn chọn bằng mắt của mình thay vì bằng danh sách cũ.

Khi bị hỏi “bao giờ cưới”: trả lời sao cho nhẹ

Người cầu toàn độc thân thường chịu hai lớp áp lực: áp lực tự đặt cho mình và câu hỏi từ họ hàng, đồng nghiệp. Câu hỏi “bao giờ cưới” dễ chạm vào cảm giác mình đang chậm, đang thiếu. Chuẩn bị sẵn vài câu trả lời giúp bạn không bị cuốn vào việc giải thích hay tự bào chữa.

Với người lớn trong nhà, có thể đáp: “Con đang tìm hiểu, có tin vui con báo bố mẹ đầu tiên.” Với họ hàng ít thân: “Dạ cháu chưa vội ạ, cô dạo này khoẻ không?” và chuyển chuyện. Với bạn bè thân hay giới thiệu người: “Cảm ơn cậu, lần này mình hứa gặp hai buổi rồi mới nhận xét.” Câu trả lời không cần hoàn hảo, chỉ cần đủ để bạn không bị kéo vào một cuộc chất vấn.

Nếu bạn đang độc thân và thấy ổn với điều đó, bạn không nợ ai một lời giải thích. Còn nếu cảm giác cô đơn kéo dài, buồn bã nhiều tuần, hoặc bạn thấy mình không xứng đáng với bất kỳ ai, hãy nói với một người thân tin cậy và tìm gặp chuyên gia tâm lý ở cơ sở có chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Có tiêu chuẩn cao khi chọn người yêu có sai không?

Không sai. Tiêu chuẩn giúp bạn tránh những mối quan hệ không lành mạnh. Điều cần chú ý là phân tầng: tầng cốt lõi giữ chặt, tầng thích có thì linh hoạt. Danh sách phẳng, mọi điều đều bắt buộc, mới là thứ khiến bạn dễ bỏ lỡ người phù hợp.

Bao nhiêu điều là vừa cho tầng cốt lõi?

Không có con số đúng cho mọi người, nhưng nhiều người thấy khoảng năm điều là vừa. Nếu tầng cốt lõi dài hơn nhiều, hãy hỏi lại với từng điều xem nếu thiếu riêng điều đó mình có thật sự dừng lại không.

Không có cảm giác ngay buổi đầu thì có nên gặp lại không?

Nếu không có điều gì chạm tầng cốt lõi và bạn không thấy khó chịu thật sự, nên thử gặp lần hai ở một hoạt động khác. Cảm giác thường đến chậm hơn với người cầu toàn, vì buổi đầu bạn bận đánh giá hơn là cảm nhận.

Làm sao biết tiêu chuẩn nào đến từ mình và tiêu chuẩn nào đến từ gia đình?

Viết ra lý do bên cạnh từng tiêu chuẩn. Nếu lý do có dạng “bố mẹ muốn”, “người ta sẽ nói”, đó là tiêu chuẩn đến từ bên ngoài. Bạn vẫn có quyền giữ nó, nhưng nên biết rõ mình đang giữ vì ai.

Độc thân lâu có phải là vấn đề cần giải quyết không?

Không nhất thiết. Độc thân có thể là lựa chọn hợp với bạn. Chỉ nên tìm hỗ trợ khi bạn muốn có đôi nhưng liên tục né mọi cơ hội, hoặc khi cảm giác cô đơn, buồn bã kéo dài ảnh hưởng tới cuộc sống hằng ngày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138