CauToan.comCầu Toàn
Cầu toàn trong tình yêu, hôn nhân, bạn bè

Áp lực làm người vợ, người chồng hoàn hảo: khi cầu toàn quay vào chính mình

Luôn thấy mình chưa đủ tốt trong vai vợ, chồng? Nguồn của áp lực ấy, dấu hiệu nó đang làm bạn mệt và cách cùng người bạn đời đặt lại chuẩn “đủ tốt” cho cả hai.

A Vietnamese woman in office clothes stands alone at an apartment balcony railing at dusk, soft blurred city lights behind her, profile turned away, muted violet tones

Áp lực làm người vợ, người chồng hoàn hảo là khi tính cầu toàn quay vào chính mình: bạn luôn thấy mình chưa đủ đảm đang, chưa đủ vững vàng, chưa đủ chu đáo, dù người bạn đời không hề đòi hỏi như vậy. Cách nhẹ đi là nhận ra kịch bản “người vợ chuẩn”, “người chồng chuẩn” trong đầu, rồi cùng người bạn đời viết lại một chuẩn “đủ tốt” cho cả hai.

Không ít người cầu toàn trong hôn nhân không khắt khe với vợ hay chồng mình, mà khắt khe với chính mình. Họ ôm hết việc, giấu những lúc mệt, tự trách vì bữa cơm chưa ngon hay tháng này kiếm chưa đủ. Bề ngoài họ là người bạn đời lý tưởng, bên trong họ cạn dần. Phần dưới giúp bạn nhận ra điều đó và có vài bước cụ thể để thử.

Cầu toàn quay vào chính mình trông như thế nào

Với nhiều người vợ, áp lực này hiện ra dưới dạng phải làm tốt mọi vai cùng lúc: đi làm giỏi, nhà gọn, cơm ngon, con chăm kỹ, lễ tết bên nội bên ngoại chu toàn, ngoại hình chỉn chu. Chỉ cần một vai lệch đi, như tuần này bận quá không nấu được, là thấy mình thất bại. Với nhiều người chồng, áp lực hiện ra dưới dạng phải là trụ cột không bao giờ lung lay: kiếm đủ tiền, sửa được mọi thứ, không được than mệt, không được tỏ ra lo lắng trước vợ con.

Điểm chung của hai kiểu là một chuẩn rất cao, không ai đặt ra thành lời, nhưng bạn tin rằng mình phải đạt. Nhiều người cầu toàn kể rằng khi hỏi thẳng người bạn đời, họ ngạc nhiên vì người kia không hề mong như vậy. Người kia chỉ mong họ bớt mệt và chia sẻ nhiều hơn.

Dấu hiệu thường gặp là bạn rất khó nhận giúp đỡ, kể cả từ người bạn đời. Bạn thấy nhờ vả là thừa nhận mình chưa làm tròn. Bạn làm thêm việc vào ban đêm, giấu những lúc buồn, và thường xuyên tự hỏi mình đã đủ tốt chưa, dù mọi người xung quanh nói bạn đã làm quá nhiều.

Kịch bản “người vợ chuẩn”, “người chồng chuẩn” đến từ đâu

Hiểu nguồn gốc không nhằm tìm ai để trách. Mọi người xung quanh bạn, kể cả gia đình, thường truyền lại những chuẩn ấy với ý tốt. Nhận ra chúng giúp bạn chọn giữ phần nào, thả phần nào:

  • Hình ảnh lớn lên cùng bạn. Bạn từng thấy một người lớn trong nhà gánh mọi việc mà không than, và lặng lẽ coi đó là mẫu của một người vợ hay người chồng tốt.
  • Lời khen bạn nhận được từ nhỏ. Nếu bạn hay được khen vì “ngoan, đảm, không làm phiền ai”, bạn dễ tin rằng giá trị của mình nằm ở việc tự lo hết.
  • Những câu nói quen trong họ hàng, xóm giềng. “Đàn ông phải lo được cho vợ con”, “Con gái lấy chồng phải biết vun vén”. Không ai ép, nhưng chúng lặp lại đủ nhiều để thành chuẩn.
  • Hình ảnh trên mạng xã hội. Những bữa cơm đẹp, những ngôi nhà gọn, những cặp đôi luôn vui. Bạn so ngày thường của mình với khoảnh khắc đẹp nhất của người khác.
  • Chính tính cầu toàn trong công việc. Bạn quen đặt chỉ tiêu cao ở chỗ làm, và mang luôn cách đo ấy về nhà.

Thử viết ra ba câu bạn hay tự nói về việc làm vợ hoặc làm chồng, như “mình phải lo được hết”. Bên cạnh mỗi câu, ghi câu ấy bạn nghe lần đầu ở đâu. Việc này không thay đổi được ngay suy nghĩ của bạn, nhưng giúp bạn thấy chúng là kịch bản được học, không phải sự thật bắt buộc.

Kỳ vọng với chính mình: lành mạnh và thành gánh

Có chuẩn cho chính mình trong hôn nhân là điều đáng quý. Bảng dưới giúp bạn soi xem chuẩn ấy đang giúp gia đình hay đang lặng lẽ làm bạn kiệt sức.

Chuyện trong nhàKỳ vọng lành mạnhKỳ vọng thành gánh
Bữa cơmMuốn cả nhà ăn ngon, có hôm đơn giản cũng đượcNgày nào cũng phải đủ món, hôm nào đặt cơm là thấy có lỗi
Tiền bạcMuốn góp phần lo cho gia đình, cùng bàn chi tiêuTự gánh hết, giấu khó khăn để vợ hoặc chồng không lo
Cảm xúcMuốn là chỗ dựa, nhưng cũng được dựaKhông bao giờ để người kia thấy mình buồn hay sợ
Gia đình hai bênMuốn chu đáo với bố mẹ hai bênPhải làm vừa lòng tất cả, lỡ một dịp là tự trách nhiều ngày
Nghỉ ngơiCó lúc cho riêng mìnhThấy nghỉ ngơi là lười, chỉ nghỉ khi đã kiệt

Nếu nhiều dòng của bạn nằm ở cột phải, hãy chọn một dòng dễ nhất để bắt đầu. Thường dòng “bữa cơm” hoặc “nghỉ ngơi” dễ thử hơn dòng “tiền bạc” hay “cảm xúc”, và thành công nhỏ ở đó cho bạn thêm can đảm với những dòng khó hơn.

Một tình huống giả định: người chồng không dám nói mình đang khó

Anh Đức, ba mươi lăm tuổi, trưởng nhóm kinh doanh, luôn tin rằng chồng phải lo trọn phần tài chính để vợ yên tâm. Năm nay công ty khó khăn, thu nhập của anh giảm gần một nửa. Anh không nói với vợ, nhận thêm việc buổi tối, rút dần tiền tiết kiệm riêng để giữ mức chi tiêu như cũ. Anh ngủ ít, cáu gắt hơn, nhưng vẫn nói “anh ổn”.

Vợ anh, chị Lan, cảm nhận được có chuyện nhưng không biết là chuyện gì. Chị nghĩ anh đang giận mình, và chính chị cũng bắt đầu tự trách. Khi tình cờ biết sự thật qua một khoản rút tiền, chị không buồn vì chuyện tiền, mà buồn vì anh đã không tin để chia sẻ với chị.

Họ ngồi lại và lần đầu nói rõ với nhau mỗi người mong gì ở người kia. Chị Lan không hề mong anh là trụ cột duy nhất. Chị mong được cùng lo. Hai người giảm vài khoản chi, chị nhận thêm một phần chi tiêu trong nhà, anh bỏ việc buổi tối. Không có gì được giải quyết ngay, nhưng anh Đức kể rằng lần đầu sau nhiều tháng, anh ngủ được trọn một đêm.

Cùng người bạn đời viết lại chuẩn “đủ tốt” cho cả hai

Chuẩn “đủ tốt” không phải chuẩn thấp. Đó là chuẩn mà cả hai cùng đồng ý, giữ được lâu mà không ai phải cạn sức. Làm cùng nhau vào một buổi thong thả, không làm lúc đang căng.

  1. Mỗi người viết ra điều mình nghĩ người kia đang mong ở mình, trong các mảng như việc nhà, tiền bạc, con cái, gia đình hai bên, thời gian cho nhau.
  2. Đổi giấy cho nhau. Mỗi người đánh dấu những điều mình thật sự mong và những điều mình không hề đòi hỏi. Đây thường là bước nhiều bất ngờ nhất.
  3. Với mỗi mảng, cùng viết một câu “đủ tốt” cụ thể, ví dụ “bữa tối tuần ba hôm nấu, còn lại ăn đơn giản hoặc đặt”, “tiền chung mỗi người góp theo khả năng, khó khăn thì nói ngay”.
  4. Thống nhất một tín hiệu để nhắc nhau khi một người bắt đầu ôm việc quá sức, như một câu nói riêng của hai người.
  5. Hẹn xem lại sau một tháng, điều chỉnh những câu chưa hợp.

Bước hai thường mở ra cuộc nói chuyện thật nhất. Nhiều người cầu toàn phát hiện họ đang cố đạt một chuẩn mà người bạn đời chưa từng đặt ra. Nhìn thấy điều đó trên giấy giúp họ cho phép mình buông dễ hơn bất kỳ lời khuyên nào.

Giữ tờ giấy ghi các câu “đủ tốt” ở một chỗ cả hai cùng thấy được. Những hôm bạn lại tự trách vì chưa làm đủ, đọc lại câu đã cùng viết và tự hỏi: hôm nay mình đã đạt chuẩn chung chưa? Nếu đã đạt, phần còn lại là tuỳ ý, không phải bổn phận.

Đổi giọng tự nói với mình khi thấy chưa đủ tốt

“Mình phải lo được hết” → “Mình lo phần của mình, và được phép nhờ.” Nhờ vả không làm bạn kém đi. Nó cho người bạn đời cơ hội góp phần vào gia đình, điều phần lớn họ muốn.

“Hôm nay mình không nấu được, mình tệ quá” → “Hôm nay mình mệt, cả nhà vẫn có bữa tối.” Mục tiêu của bữa tối là cả nhà được ăn và ngồi cùng nhau, không phải chứng minh sự đảm đang.

“Mình không được để vợ con thấy mình lo” → “Nói ra một nỗi lo là tin tưởng người mình thương.” Giấu lo lắng thường làm người thân lo nhiều hơn, vì họ cảm nhận được mà không biết vì sao.

“Mình đã lỡ dịp giỗ bên nội, mình thật vô tâm” → “Mình lỡ một dịp, mình gọi điện hỏi thăm và sắp xếp ghé sau.” Một lần lỡ không xoá đi nhiều năm chu đáo. Sửa được thì sửa, rồi để nó qua.

“Nghỉ ngơi là lười” → “Nghỉ ngơi là cách mình giữ sức để còn lo được lâu.” Người cầu toàn hay chỉ cho phép mình nghỉ khi đã kiệt. Nghỉ sớm hơn một chút giúp bạn không phải tới mức đó.

Dấu hiệu nên tìm tới chuyên gia

Áp lực làm người bạn đời hoàn hảo, nếu kéo dài, có thể dẫn tới kiệt sức. Một vài dấu hiệu đáng để ý: mệt mỏi không hồi lại dù đã nghỉ, mất ngủ hoặc ngủ nhiều bất thường kéo dài, cáu gắt với người thân rồi tự trách, không còn hứng thú với những việc trước đây thích, hoặc cảm giác mình là gánh nặng cho gia đình.

Khi những dấu hiệu này kéo dài vài tuần trở lên, hãy nói với người bạn đời hoặc một người thân, và tìm gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ở cơ sở y tế có chuyên môn. Đi khám không có nghĩa bạn yếu đuối hay không làm tròn vai. Đó là một việc làm có trách nhiệm, giống như đi khám khi cơ thể có dấu hiệu lạ.

Nếu có lúc bạn có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc một người thân tin cậy, đừng ở một mình với ý nghĩ ấy. Người bạn đời của bạn, dù chưa biết cách giúp, rất có thể đang mong được biết để ở bên bạn.

Câu hỏi thường gặp

Muốn làm người vợ, người chồng tốt có phải là cầu toàn không?

Không. Muốn làm tốt vai trò của mình là điều đáng quý. Nó chỉ thành gánh khi chuẩn quá cao, không được nói thành lời, và bạn tự trách mỗi lần không đạt, dù người bạn đời không hề đòi hỏi như vậy.

Làm sao biết người bạn đời thật sự mong gì ở mình?

Hỏi thẳng, vào một lúc thong thả. Một cách hiệu quả là mỗi người viết ra điều mình nghĩ người kia mong, rồi đổi giấy cho nhau. Nhiều cặp phát hiện họ đang cố đạt những chuẩn người kia chưa từng đặt ra.

Nhờ vợ hoặc chồng giúp có làm mình bị coi là kém không?

Phần lớn người bạn đời muốn được góp phần vào gia đình và cảm thấy gần hơn khi được nhờ. Nhờ vả một cách rõ ràng, cụ thể còn giúp người kia biết chính xác cách giúp, thay vì phải đoán.

Người chồng có nên nói với vợ khi gặp khó khăn tài chính không?

Nên nói sớm, rõ ràng. Giấu khó khăn thường làm người kia lo nhiều hơn vì họ cảm nhận được mà không hiểu vì sao. Cùng nhau điều chỉnh chi tiêu thường nhẹ hơn một người gánh hết rồi kiệt sức.

Khi nào áp lực này cần tới chuyên gia?

Khi mệt mỏi, mất ngủ, cáu gắt, tự trách kéo dài vài tuần trở lên, ảnh hưởng tới công việc và gia đình. Lúc đó nên gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ở cơ sở y tế có chuyên môn để được đánh giá và hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138