CauToan.comCầu Toàn
Tình huống cầu toàn thường gặp

Muốn nghỉ việc vì công việc không hoàn hảo: người cầu toàn nên cân nhắc gì

Đổi việc lần thứ ba trong hai năm mà vẫn thấy chỗ mới chưa đúng. Cách người cầu toàn tách điều thật sự không ổn khỏi kỳ vọng một công việc hoàn hảo.

A Vietnamese man in a work shirt stands alone on an office building stairwell landing, looking out a tall window, seen from behind, cool morning light

Muốn nghỉ việc vì công việc không hoàn hảo là khi người cầu toàn đem một hình mẫu công việc lý tưởng ra so với chỗ làm thật, và mỗi chỗ lệch đều thành lý do để đi. Nhưng công việc nào cũng có chỗ lệch, nên nếu thước đo là "hoàn hảo", lần đổi việc nào cũng sẽ dẫn tới một lần thất vọng mới.

Điều này không có nghĩa là bạn nên ở lại mọi chỗ làm. Có những lý do nghỉ việc rất chính đáng: môi trường độc hại, lương không đủ sống, công việc ảnh hưởng sức khoẻ. Mục đích của bài là giúp bạn tách hai loại lý do ấy ra, để quyết định nghỉ hay ở dựa trên điều thật sự quan trọng với mình, không dựa trên nỗi khó chịu với sự không hoàn hảo.

Ba chỗ làm trong hai năm của Phương

Phương (nhân vật giả định) học thiết kế, ra trường được hai năm. Chỗ làm đầu tiên, Phương nghỉ sau tám tháng vì thấy sếp duyệt bài cảm tính, không theo tiêu chí rõ ràng. Chỗ thứ hai có quy trình chặt chẽ, nhưng sau sáu tháng Phương thấy công việc lặp lại, không được thử ý tưởng mới. Phương nghỉ.

Chỗ thứ ba được cả hai: quy trình rõ và dự án đa dạng. Bốn tháng sau, Phương bắt đầu khó chịu với chuyện đồng nghiệp hay trễ hạn khiến mình phải chờ, và văn phòng xa nhà. Một tối, Phương ngồi đọc tin tuyển dụng tới khuya, rồi chợt hỏi mình: "Có phải mình đang đi tìm một chỗ không tồn tại?"

Câu hỏi đó không có câu trả lời dễ. Có thể chỗ làm thứ ba thật sự chưa hợp. Nhưng cũng có thể Phương đang lặp lại một vòng: bắt đầu bằng hy vọng lớn, thấy lỗi nhỏ, lỗi nhỏ lớn dần trong mắt, rồi rời đi để bắt đầu lại hy vọng ở chỗ khác. Nhiều người cầu toàn kể rằng họ nhận ra vòng này sau lần đổi việc thứ ba, thứ tư.

Vì sao người cầu toàn dễ thấy chỗ làm nào cũng "chưa đúng"

Mắt soi lỗi không tắt khi đi làm. Cũng con mắt giúp bạn phát hiện sai sót trong bản thiết kế, bảng số liệu, nay nhìn vào cách sếp điều hành, cách đồng nghiệp làm việc, cách công ty vận hành. Mỗi chỗ chưa ổn được ghi nhận rõ, trong khi phần vận hành tốt trở nên vô hình vì "đó là điều đương nhiên".

Giai đoạn mới bắt đầu luôn đẹp hơn. Tháng đầu ở chỗ mới, bạn chưa thấy hết chỗ lệch, mọi thứ còn mới lạ. Từ tháng thứ ba thứ tư, phần chưa ổn hiện dần. Nếu đem tháng thứ tư ở chỗ cũ so với tháng đầu ở chỗ mới trong tưởng tượng, chỗ mới luôn thắng.

Ở lại một chỗ chưa hoàn hảo bị coi như chấp nhận thua. Với người cầu toàn, chịu đựng một điều chưa đúng có cảm giác như hạ chuẩn bản thân. Rời đi cho cảm giác giữ được chuẩn, dù thực tế chuẩn ấy chỉ được chuyển sang một chỗ mới.

Tin rằng có một lựa chọn đúng duy nhất. Người cầu toàn hay nghĩ đâu đó có một công việc "đúng" dành cho mình, và mọi công việc khác là sai. Trong thực tế, phần lớn người đi làm có nhiều công việc phù hợp ở các mức khác nhau, và sự phù hợp còn được xây dần theo thời gian.

Lý do nghỉ việc chính đáng và lý do đến từ kỳ vọng hoàn hảo

Bảng dưới không quyết định thay bạn. Nó giúp gọi tên từng lý do, để thấy mình đang đứng ở cột nào nhiều hơn.

Lý do đáng cân nhắc nghiêm túcLý do có thể đến từ kỳ vọng hoàn hảo
Bị xúc phạm, quấy rối, đối xử bất công kéo dàiSếp có cách làm khác mình, dù không sai
Lương không đủ trang trải cuộc sống cơ bảnLương ổn nhưng nghe bạn bè ở chỗ khác cao hơn một chút
Công việc gây hại sức khoẻ, ngủ không đủ thường xuyênCó vài tuần cao điểm phải làm thêm, rồi trở lại bình thường
Không có cơ hội học hỏi sau thời gian dài đã chủ động đề xuấtCó một phần việc lặp lại, bên cạnh những phần mới
Giá trị công ty đi ngược điều bạn coi là đúngVăn phòng không đẹp, quy trình còn vài chỗ rườm rà
Đã nói thẳng nhu cầu nhiều lần mà không thay đổi gìChưa từng nói ra điều mình muốn, chỉ thấy không ai hiểu

Nếu phần lớn lý do của bạn nằm ở cột trái, nghỉ việc có thể là quyết định đúng, và bạn không cần thấy có lỗi. Nếu phần lớn nằm ở cột phải, đáng thử vài bước dưới đây trước khi nộp đơn.

Năm bước cân nhắc trong một tháng trước khi nộp đơn

Một tháng không quá dài để chờ, nhưng đủ để cảm xúc nhất thời dịu xuống và bạn có thêm dữ liệu thật về công việc hiện tại.

  1. Viết ra ba điều không ổn nhất, cụ thể tới mức đo được. Không viết "sếp khó chịu", mà viết "sếp sửa bài sau giờ làm và nhắn yêu cầu vào cuối tuần, khoảng hai lần mỗi tuần".
  2. Viết ra ba điều đang ổn. Bước này khó với người cầu toàn hơn bước một. Nếu nghĩ mãi không ra, hỏi mình: "Nếu sang chỗ mới mất điều gì, mình sẽ tiếc?"
  3. Thử thay đổi một điều trong khả năng của mình. Ví dụ đề xuất với sếp cách gom yêu cầu vào giờ làm, hoặc xin thử một dự án khác. Chờ hai ba tuần xem kết quả.
  4. Hình dung chỗ mới ở tháng thứ sáu, không phải tháng đầu. Tự hỏi: ở chỗ mới, ba điều không ổn có biến mất không, hay chỉ đổi hình dạng?
  5. Ra quyết định có hạn. Cuối tháng, chọn ở lại thêm sáu tháng với mục tiêu rõ, hoặc bắt đầu tìm việc mới với tiêu chí rõ. Cả hai đều là lựa chọn có cân nhắc.

Ghi lại kết quả mỗi bước vào một trang giấy. Tờ giấy đó sẽ giúp bạn khi lần sau cảm giác muốn nghỉ quay lại, vì bạn có thể so xem lý do lần này giống hay khác lần trước.

Nói chuyện với sếp trước khi quyết định rời đi

Nhiều người cầu toàn rời chỗ làm mà chưa từng nói ra điều mình cần, vì sợ đòi hỏi bị coi là khó tính, hoặc vì nghĩ "nếu họ hiểu mình thì đã tự biết". Trong khi đó, một cuộc trò chuyện thẳng thắn đôi khi giải quyết được điều mà ba lần đổi việc không giải quyết được.

Chuẩn bị bằng cách chọn một điều quan trọng nhất, không mang cả danh sách. Nói theo hướng đề xuất, không theo hướng than phiền. Câu nói mẫu: "Anh ơi, em muốn bàn một chuyện để làm việc hiệu quả hơn. Mấy tuần nay yêu cầu sửa bài thường tới sau sáu giờ, em hay phải xử lý buổi tối. Mình có thể gom yêu cầu trước bốn giờ chiều được không ạ, việc gấp thì anh gọi em."

Sau cuộc trò chuyện, để ý xem có thay đổi gì trong vài tuần. Nếu có, dù chưa hoàn toàn như ý, đó là dấu hiệu chỗ làm có thể điều chỉnh được. Nếu sếp gạt đi hoặc không có gì thay đổi sau vài lần đề xuất, bạn có thêm một lý do rõ ràng, thuộc cột trái của bảng, để cân nhắc rời đi.

Câu tự nói khi cảm giác muốn nghỉ bùng lên

Cảm giác muốn nghỉ thường mạnh nhất sau một ngày tệ. Những câu dưới đây giúp bạn không ra quyết định lớn trong đúng lúc cảm xúc lên cao nhất.

Câu cũCâu thay thế
"Chỗ này sai đủ thứ, đi thôi.""Hôm nay tệ. Mình sẽ quyết sau khi viết ra ba điều không ổn và ba điều đang ổn."
"Ở chỗ khác chắc chắn tốt hơn.""Chỗ khác có vấn đề khác. Mình muốn đổi vấn đề nào lấy vấn đề nào?"
"Ở lại là chịu thua.""Ở lại có mục tiêu là một lựa chọn, không phải đầu hàng."
"Phải tìm được việc thật sự đúng.""Mình đang tìm một việc đủ hợp để phát triển, không phải một việc không có lỗi."
"Mình nhảy việc nhiều quá, mình có vấn đề.""Mình đang học cách chọn việc. Lần này mình chọn chậm hơn và rõ tiêu chí hơn."

Câu cuối đặc biệt quan trọng. Người cầu toàn hay quay sang tự trách vì đã đổi việc nhiều lần. Tự trách không giúp lần chọn sau tốt hơn, nhìn lại có hệ thống mới giúp.

Nếu đã quyết đi: chọn chỗ mới bằng tiêu chí "đủ hợp"

Khi đã cân nhắc kỹ và quyết định tìm việc mới, người cầu toàn dễ mang luôn kỳ vọng hoàn hảo sang vòng tìm việc. Thay vì một danh sách mười điều chỗ mới phải có, thử chia tiêu chí làm ba nhóm:

  • Hai ba điều bắt buộc: những thứ thiếu là bạn không thể làm lâu, ví dụ thu nhập tối thiểu, thời gian đi lại chấp nhận được, không làm đêm thường xuyên.
  • Ba bốn điều mong muốn: có thì tốt, thiếu một hai điều vẫn ổn, ví dụ dự án đa dạng, đồng nghiệp cùng tuổi, có ngân sách học thêm.
  • Những điều sẵn sàng bỏ qua: viết rõ ra, ví dụ văn phòng không đẹp, quy trình còn thủ công, tên tuổi công ty chưa lớn.
  • Một câu hỏi để hỏi trong buổi phỏng vấn: chọn điều bạn từng khó chịu nhất ở chỗ cũ và hỏi thẳng, ví dụ "Thường thì yêu cầu sửa bài được gửi vào khung giờ nào ạ?"
  • Một mốc thời gian đánh giá: hẹn với mình rằng sẽ chỉ nghĩ tới chuyện rời chỗ mới sau ít nhất một năm, trừ khi có lý do thuộc cột trái của bảng phía trên.

Nhóm thứ ba là nhóm người cầu toàn hay bỏ trống, và cũng là nhóm quan trọng nhất. Viết sẵn những điều mình chấp nhận bỏ qua giúp bạn không giật mình khi gặp chúng ở chỗ mới vài tháng sau.

Khi nào chuyện chán việc cần thêm sự hỗ trợ

Có lúc cảm giác "chỗ nào cũng không ổn" không thật sự đến từ công việc. Nếu bạn thấy chán gần như mọi thứ, không chỉ công việc mà cả những điều từng thích, mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi, khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều, mất hứng thú với gia đình bạn bè, thì đổi việc thường không giải quyết được.

Những dấu hiệu đó nên được nói với bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ở một cơ sở y tế có chuyên môn. Họ giúp bạn nhìn rõ điều gì đang diễn ra trước khi đưa ra quyết định lớn về sự nghiệp. Nếu có lúc bạn nghĩ tới việc làm hại bản thân, hãy liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc nói với một người thân tin cậy.

Với phần lớn người cầu toàn, chuyện đổi việc chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp cần cân nhắc kỹ hơn. Nhưng biết ranh giới này giúp bạn không đổ hết mọi nỗi mệt lên công việc, và tìm đúng loại hỗ trợ khi cần.

Câu hỏi thường gặp

Đổi việc nhiều lần có phải vì cầu toàn không?

Không nhất thiết. Có rất nhiều lý do đổi việc chính đáng như lương, môi trường, sức khoẻ, cơ hội. Cầu toàn có thể là một phần lý do nếu bạn thấy chỗ nào cũng chỉ ổn vài tháng rồi bắt đầu khó chịu với những điều nhỏ, và lý do rời đi thường là sự không hoàn hảo chung chung.

Làm sao biết mình nên nghỉ việc hay nên ở lại?

Viết ra cụ thể điều không ổn và điều đang ổn, thử thay đổi một điều trong khả năng, rồi hình dung chỗ mới sau sáu tháng. Nếu lý do nghỉ liên quan tới sức khoẻ, sự tôn trọng, thu nhập cơ bản hoặc đã đề xuất nhiều lần mà không đổi, đó là lý do nghiêm túc.

Có nên nói với sếp trước khi quyết định nghỉ không?

Thường là nên, nếu môi trường đủ an toàn để nói. Một cuộc trò chuyện về một vấn đề cụ thể, theo hướng đề xuất, có thể thay đổi nhiều thứ. Nếu sau vài lần mà không có gì thay đổi, bạn có thêm thông tin rõ để quyết định.

Ở lại một công việc chưa hoàn hảo có phải là thoả hiệp không?

Ở lại có mục tiêu rõ, như học thêm một kỹ năng trong sáu tháng hay chờ một dự án kết thúc, là một lựa chọn có cân nhắc. Mọi công việc đều có phần chưa ổn. Câu hỏi là phần chưa ổn đó có chấp nhận được trong lúc bạn đang nhận được điều gì khác hay không.

Nhảy việc nhiều có ảnh hưởng hồ sơ xin việc không?

Nhà tuyển dụng thường hỏi lý do đổi việc khi thấy nhiều chỗ làm ngắn liên tiếp. Điều quan trọng là bạn giải thích được mình đã học gì và đang tìm gì. Một lần chọn chậm, có tiêu chí rõ, sẽ giúp câu chuyện nghề nghiệp của bạn mạch lạc hơn.

Chán việc kéo dài thì khi nào cần gặp chuyên gia?

Khi cảm giác chán lan sang mọi mặt đời sống, kèm mệt mỏi kéo dài, mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, mất hứng thú với người thân và những điều từng thích. Khi đó nên gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138