CauToan.comCầu Toàn
Cầu toàn trong công việc

Làm quá giờ vì cầu toàn: cách về đúng giờ mà việc vẫn ổn

Ngày nào cũng ở lại văn phòng muộn để làm cho thật chỉn chu? Cách người cầu toàn đặt giờ về, chọn ba việc chính mỗi ngày và nói không với phần làm thêm.

A Vietnamese man in his thirties walks out of a quiet office lobby at dusk carrying a backpack, viewed from behind, warm orange street light, long shadows

Người cầu toàn hay làm quá giờ không phải vì việc nhiều hơn người khác, mà vì mỗi việc đều được làm thêm một lớp nữa cho "chắc", và ngày làm việc không có điểm kết thúc rõ ràng. Muốn về đúng giờ mà việc vẫn ổn, bạn cần biến giờ về thành một cuộc hẹn cố định, rồi xếp việc ngược từ cuộc hẹn đó, thay vì làm tới khi thấy yên tâm.

Ở lại muộn một hôm vì có việc gấp là chuyện bình thường. Điều đáng để ý là khi ở lại muộn trở thành mặc định, phần lớn thời gian thêm lại dành cho những chi tiết không ai yêu cầu. Bài này đi qua một tuần cụ thể để thấy giờ thêm đi đâu, cách đặt giờ về và giữ nó, danh sách ba việc mỗi ngày, câu nói khi bị giao thêm việc sát giờ, và cách nhận ra khi nào làm thêm là thật sự đáng.

Một tuần của anh Phong và giờ thêm đi đâu

Anh Phong làm nhân viên truyền thông ở một công ty bán lẻ, giờ hành chính kết thúc lúc năm rưỡi chiều. Bốn tuần liền, anh rời văn phòng sau bảy rưỡi. Anh nghĩ do việc nhiều. Khi thử ghi lại mỗi buổi tối mình làm gì sau năm rưỡi, anh thấy một bức tranh khác.

Thứ Hai, anh chỉnh lại bài đăng đã được duyệt vì thấy câu mở đầu chưa đủ hay. Thứ Ba, anh làm lại bảng kế hoạch nội dung sang một mẫu "gọn hơn" mà không ai yêu cầu. Thứ Tư có việc gấp thật: khách hàng đổi lịch sự kiện. Thứ Năm, anh đọc lại toàn bộ thông cáo báo chí ba lượt dù đồng nghiệp đã soát. Thứ Sáu, anh ngồi chọn ảnh minh hoạ thêm một giờ vì chưa ưng ý.

Trong khoảng mười giờ làm thêm, chỉ khoảng hai giờ của thứ Tư là việc phải làm. Tám giờ còn lại là lớp kỹ lưỡng thêm mà người nhận không nhận ra, hoặc là việc có thể dời sang sáng hôm sau mà không ai bị ảnh hưởng.

Bạn có thể làm đúng như anh Phong: một tuần, mỗi tối trước khi về, ghi một dòng "sau giờ mình đã làm gì, có ai yêu cầu không, dời sang mai được không". Không cần phân tích, chỉ cần ghi. Đến cuối tuần, đọc lại và đánh dấu những dòng thật sự cần. Kết quả thường khiến người cầu toàn bất ngờ.

Vì sao người cầu toàn khó về đúng giờ

Ngày làm việc không có vạch đích. Nếu thước đo là "làm xong và làm tốt", thì việc tốt hơn được lúc nào cũng còn. Giờ về chỉ đến khi bạn mệt tới mức không làm nổi nữa.

Thời gian buổi tối có vẻ "miễn phí". Văn phòng vắng, không ai gọi, nên làm thêm có cảm giác hiệu quả. Nhưng nó được trả bằng giấc ngủ, bữa tối và năng lượng của sáng hôm sau.

Ở lại muộn mang lại cảm giác an toàn. Về sớm khiến bạn lo bị nghĩ là không chăm chỉ, dù chẳng ai đo năng lực bằng giờ ra về. Nỗi lo ấy thuộc về bạn, không phải của sếp.

Việc nhỏ được làm kỹ như việc lớn. Khi mọi việc đều đáng một trăm phần trăm công sức, tổng số giờ cần có sẽ luôn vượt quá ngày làm việc.

Buổi sáng trôi qua với việc lặt vặt. Nhiều người cầu toàn mở đầu ngày bằng trả lời tin nhắn và dọn hộp thư cho "sạch" rồi mới làm việc chính. Tới chiều việc chính mới bắt đầu, và tối là lúc nó được hoàn thiện. Dời việc chính lên đầu ngày thường kéo giờ về sớm hơn rõ rệt.

Biến giờ về thành một cuộc hẹn

Người cầu toàn rất giỏi giữ lời hẹn với người khác. Tận dụng điều đó bằng cách hẹn với chính mình một giờ về, rồi xếp việc ngược từ mốc đó.

  1. Chọn một giờ cụ thể, ví dụ sáu giờ kém mười lăm, và hẹn một việc sau giờ đó: đón con, ăn tối cùng gia đình, tập thể dục với bạn. Có người chờ thì cuộc hẹn khó bị dời hơn.
  2. Ba mươi phút trước giờ về, ngừng nhận việc mới. Đây là khoảng để khép việc: gửi những gì đã xong, ghi lại những gì đang dở.
  3. Mười lăm phút trước giờ về, viết danh sách ba việc cho ngày mai. Việc dở hôm nay có một chỗ đứng rõ ràng, nên bạn bớt cảm giác phải làm nốt.
  4. Đúng giờ thì tắt máy, kể cả khi còn đang dở một câu. Câu dở ấy là điểm bắt đầu dễ dàng cho sáng mai.
  5. Bắt đầu từ ba ngày một tuần. Nếu đang về lúc tám giờ tối mỗi ngày, đặt mục tiêu ba hôm về đúng hẹn trước, rồi tăng dần.

Trong vài tuần đầu, bạn có thể thấy bứt rứt khi đứng dậy lúc việc chưa "hoàn hảo". Đó là cảm giác, không phải bằng chứng rằng có gì sai. Sáng hôm sau, thử để ý xem việc dở hôm qua có gây ra hậu quả nào không. Phần lớn là không.

Danh sách ba việc mỗi ngày

Chỉ ba việc chính, không phải mười. Danh sách mười việc của người cầu toàn bao giờ cũng dở dang, và ngày nào cũng kết thúc bằng cảm giác thiếu. Ba việc làm xong được thì cuối ngày bạn có cảm giác hoàn thành, thứ mà người cầu toàn rất hiếm khi cho phép mình.

Ghi mức "xong" bên cạnh mỗi việc. Ví dụ "bản nháp kế hoạch tháng: đủ năm mục, chưa cần đẹp". Ghi rõ mức xong ngăn bạn tự nâng chuẩn giữa chừng.

Làm việc khó nhất vào buổi sáng. Khi đầu óc còn tỉnh, bạn ra quyết định nhanh và ít nghi ngờ bản thân hơn. Việc khó để chiều tối là công thức cho sửa đi sửa lại.

Việc phát sinh đi vào danh sách chờ. Có việc mới chen ngang, hỏi một câu: nó có gấp hơn một trong ba việc chính không? Nếu không, ghi vào danh sách chờ cho hôm sau.

Cuối ngày đánh dấu, không chấm điểm. Xong thì gạch, dở thì chuyển sang ngày mai kèm lý do ngắn. Không tự nhận xét "hôm nay mình kém", chỉ ghi sự việc.

Câu nói mẫu khi bị giao thêm việc sát giờ về

Người cầu toàn thường nhận hết mọi việc, sợ từ chối bị coi là thiếu nhiệt tình. Có những cách trả lời vừa giữ được thiện chí, vừa giữ được giờ về:

  • Với sếp: "Dạ em nhận ạ. Hôm nay em đang chốt phần kế hoạch tháng, việc này em làm đầu giờ sáng mai và gửi anh trước mười giờ được không ạ?"
  • Với đồng nghiệp: "Mình xem giúp được, nhưng tầm mười phút thôi vì mình phải về đón con. Nếu cần lâu hơn thì sáng mai mình ngồi với bạn nhé."
  • Khi việc gấp thật: "Việc này gấp đúng không anh? Vậy em làm phần số liệu trước, phần trình bày em làm gọn, mai em chỉnh thêm nếu cần."
  • Khi không chắc mức độ gấp: "Anh cần việc này lúc nào ạ, tối nay hay sáng mai?" Rất nhiều việc tưởng gấp hoá ra cần vào hôm sau.

Điểm chung của những câu này: nhận việc, nêu rõ mình đang làm gì, đề xuất một mốc cụ thể. Bạn không từ chối, bạn sắp xếp lại. Hầu hết người giao việc chỉ cần biết khi nào có kết quả.

Nếu chỗ làm thật sự yêu cầu làm thêm giờ thường xuyên vượt sức, đó là chuyện cần bàn về khối lượng việc với quản lý, không phải chuyện tính cách của bạn.

Khi nào làm thêm là đáng, khi nào không

Không phải mọi buổi ở lại muộn đều xấu. Bảng dưới giúp bạn quyết định nhanh trong lúc đang phân vân.

Đáng ở lạiNên về
Có hạn chót thật trong tối nay hoặc sáng sớm maiHạn chót còn hai ngày, chỉ muốn làm cho xong cho yên tâm
Sự cố ảnh hưởng tới khách hàng đang diễn raĐang chỉnh định dạng, đổi màu, sửa câu đã rõ nghĩa
Đã thoả thuận với sếp, có bù giờ nghỉKhông ai biết bạn đang làm thêm và không ai cần
Một lần trong tháng, có lý do cụ thểLần thứ tư trong tuần, lý do là "cho chắc"
Bạn còn đủ tỉnh táo để làm đúngBạn đã mệt tới mức đọc lại vẫn không yên tâm

Khi về nhà mà đầu vẫn chạy theo việc, hãy viết ra giấy những điều đang lo, kèm một dòng "mai làm gì với nó". Viết ra giúp đầu óc bớt phải giữ. Nếu tình trạng mang việc trong đầu kéo dài nhiều tuần, kèm mất ngủ hay mệt mỏi không hồi phục dù đã nghỉ, đó là dấu hiệu nên gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên môn.

Sáng hôm sau: bắt đầu nhẹ để không phải bù giờ

Nhiều người thử về đúng giờ được vài hôm rồi bỏ, vì sáng hôm sau thấy việc dồn lại và lại ở lại muộn để bù. Vòng đó thường do cách bắt đầu ngày hơn là do giờ về. Mười lăm phút đầu tiên của buổi sáng quyết định khá nhiều cho mười lăm phút cuối cùng của buổi chiều.

Khi tới văn phòng, đọc danh sách ba việc đã viết tối qua trước khi mở hộp thư. Bắt tay ngay vào việc đầu tiên, kể cả chỉ hai mươi phút, rồi mới trả lời tin nhắn. Câu dở dang để lại từ chiều hôm trước giúp bạn vào việc nhanh mà không phải lấy đà.

Hộp thư và tin nhắn dồn trong một hai khung giờ cố định, ví dụ mười giờ và ba giờ chiều, thay vì trả lời ngay khi có. Người cầu toàn hay muốn hộp thư luôn trống, nhưng giữ nó trống là một việc không bao giờ xong.

Đầu giờ chiều, nhìn lại danh sách một lần: việc nào chắc chắn xong trước giờ hẹn, việc nào cần hạ mức "xong" xuống, việc nào phải dời. Điều chỉnh lúc hai giờ chiều nhẹ nhàng hơn nhiều so với phát hiện lúc năm giờ rằng mình không kịp.

Anh Phong áp dụng nếp này và kể rằng tuần thứ ba anh về trước sáu giờ bốn hôm, hôm còn lại là vì sự kiện của khách thật sự cần. Bài đăng vẫn được duyệt như cũ, và anh có lại những buổi tối chơi cầu lông với bạn mà anh đã bỏ từ lâu.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao người cầu toàn hay làm thêm giờ?

Vì mỗi việc đều được làm thêm một lớp cho chắc và ngày làm việc không có điểm kết thúc rõ ràng. Giờ về chỉ đến khi cảm thấy yên tâm, mà cảm giác đó hiếm khi tự đến với người đòi hỏi bản thân cao.

Về đúng giờ có bị đánh giá là thiếu chăm chỉ không?

Ở hầu hết chỗ làm, năng lực được nhìn qua kết quả và độ tin cậy, không phải giờ ra về. Nếu bạn lo, hãy gửi những gì đã xong trước khi về và báo rõ việc dở sẽ hoàn thành lúc nào.

Làm sao để không mang việc về nhà trong đầu?

Trước khi về, viết danh sách ba việc cho ngày mai và ghi lại những điều đang lo kèm việc sẽ làm với nó. Có chỗ để đặt việc dở, đầu óc dễ buông hơn. Thêm một thói quen chuyển cảnh như đi bộ một đoạn cũng giúp ích.

Nên bắt đầu về đúng giờ từ đâu nếu đang quen về muộn?

Chọn ba ngày trong tuần, hẹn với người thân hoặc bạn bè một việc sau giờ làm để có lý do rõ ràng. Giữ ba ngày đó vài tuần rồi mới tăng dần, thay vì đổi hết một lúc.

Từ chối việc phát sinh lúc sắp về có được không?

Không cần từ chối, chỉ cần sắp xếp lại: nhận việc, nói rõ bạn đang làm gì và đề xuất một mốc cụ thể như sáng mai. Phần lớn người giao việc chỉ cần biết khi nào có kết quả.

Làm thêm giờ thường xuyên có hại cho sức khoẻ không?

Làm thêm kéo dài lấy đi giấc ngủ và thời gian nghỉ ngơi. Nếu bạn mất ngủ, mệt không hồi phục hay căng thẳng nhiều tuần, nên gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138