Người cầu toàn hay trì hoãn làm CV và nộp hồ sơ xin việc vì mỗi bộ hồ sơ giống một bản tóm tắt giá trị của chính mình, đem ra cho người lạ đánh giá. CV càng sửa càng thấy thiếu, nên việc nộp cứ bị dời tới khi "hồ sơ thật ổn", trong khi các vị trí tốt lần lượt đóng lại.
Lối ra không phải là một CV hoàn hảo mà là một CV đủ tốt, gửi đều đặn, rồi chỉnh dần theo phản hồi thật từ nhà tuyển dụng. Bài này chỉ ra những kiểu trì hoãn trông như chuẩn bị, tiêu chí "đủ" cho từng phần của CV, quy trình nộp trong một tuần, câu nói mẫu khi nhờ người quen giới thiệu và cách đón nhận lời từ chối.
Vì sao hồ sơ xin việc là chỗ người cầu toàn hay kẹt
Phần lớn công việc thường ngày được đánh giá qua sản phẩm: bản báo cáo, bản thiết kế, bữa cơm. Hồ sơ xin việc thì khác, sản phẩm chính là bản thân mình, rút gọn vào hai trang giấy. Người cầu toàn khi nhìn vào CV của mình không chỉ thấy câu chữ, mà thấy luôn những năm tháng đã qua và câu hỏi "như vậy đã đủ chưa".
Thêm vào đó, kết quả xin việc phần lớn nằm ngoài tầm kiểm soát. Nhà tuyển dụng có thể đã chọn người nội bộ, có thể đổi yêu cầu giữa chừng, có thể không trả lời ai cả. Người cầu toàn rất khó chịu với những thứ không kiểm soát được, nên họ dồn sức vào phần kiểm soát được là CV, sửa từng chữ như thể chữ hay sẽ đảm bảo được kết quả.
Mặt tốt của sự kỹ lưỡng này là CV của người cầu toàn thường sạch lỗi, trình bày gọn, số liệu chính xác. Đó là điểm cộng thật. Vấn đề chỉ là điểm cộng ấy đã đạt từ lâu, còn những lượt sửa sau đó chỉ làm chậm việc nộp, và mỗi tuần không nộp là một tuần không có thông tin thật nào về thị trường.
Những kiểu trì hoãn trông như đang chuẩn bị
Nhận ra mình đang ở kiểu nào giúp bạn biết phải dừng ở đâu. Nhiều người cầu toàn kể họ từng làm vài việc trong danh sách này suốt nhiều tháng:
- Đổi mẫu trình bày CV lần thứ tư, thứ năm, mỗi lần mất cả buổi căn lề.
- Lưu hàng chục tin tuyển dụng vào thư mục "để nộp", nhưng chưa gửi tin nào.
- Học thêm một khoá ngắn "cho hồ sơ đẹp hơn" trước khi nộp, dù yêu cầu vị trí không đòi hỏi.
- Viết lại phần giới thiệu bản thân mỗi ngày một kiểu, không chọn được bản nào.
- Chờ có thêm một dự án lớn để ghi vào cho "đủ nặng".
- Đọc rất nhiều lời khuyên viết CV, mỗi lời khuyên lại dẫn tới một lượt sửa mới.
- Chỉ định nộp vào nơi "thật sự phù hợp", và nơi nào cũng thấy có điểm chưa phù hợp.
Mỗi việc trong danh sách đều có lúc cần. Chúng thành trì hoãn khi được làm thay cho việc nộp, chứ không phải song song với việc nộp. Một phép thử đơn giản: tuần vừa rồi bạn đã gửi được bao nhiêu hồ sơ? Nếu câu trả lời là không, và tuần trước đó cũng không, việc chuẩn bị đã thành nơi trú ẩn.
Tình huống: anh Khoa và bốn tháng sửa CV
Anh Khoa là kỹ sư phần mềm sáu năm kinh nghiệm, muốn chuyển sang một công ty có môi trường học hỏi tốt hơn. Từ đầu năm, anh mở CV ra sửa gần như mỗi tối. Anh viết lại phần mô tả từng dự án, đổi động từ, thêm số liệu, bớt số liệu, chuyển sang mẫu hai cột rồi lại về một cột.
Bốn tháng trôi qua, anh chưa nộp đơn nào. Có hai vị trí anh rất thích đã đóng tuyển. Mỗi lần thấy tin đóng, anh tự nhủ "may mà chưa nộp, CV còn yếu", nhưng trong lòng thì nặng nề. Anh bắt đầu nghĩ có lẽ mình không đủ giỏi để chuyển việc.
Một người bạn cũ cùng ngành xem CV của anh và nói thật: "Bản này đã tốt hơn CV của phần lớn hồ sơ mình từng đọc khi tuyển người. Thứ duy nhất nó thiếu là được gửi đi." Anh Khoa đặt cho mình luật mới: mỗi tuần nộp ba nơi, chỉ được chỉnh CV trong ba mươi phút cho mỗi nơi.
Tuần đầu, anh nộp ba nơi và nhận một lời mời phỏng vấn. Buổi phỏng vấn không đậu, nhưng anh biết thêm nhà tuyển dụng hỏi gì về các dự án của mình, và lần sửa CV tiếp theo có hướng rõ ràng thay vì đoán mò. Sau sáu tuần, anh nhận được lời mời làm việc. CV lúc đó không khác nhiều so với bản tháng thứ hai.
CV thế nào là đủ tốt để gửi
Người cầu toàn cần một danh sách kiểm có điểm dừng. Khi từng phần đã đạt cột giữa, hãy gửi. Cột phải là những dấu hiệu bạn đang sửa quá tay:
| Phần của CV | Đủ tốt để gửi | Dấu hiệu đang sửa quá tay |
|---|---|---|
| Thông tin liên hệ | Đúng, đầy đủ, dễ thấy | Cân nhắc mãi chuyện có nên ghi địa chỉ |
| Phần giới thiệu ngắn | Hai ba câu nói rõ mình làm gì, muốn làm gì | Viết lại mỗi ngày, mỗi bản một giọng |
| Kinh nghiệm | Mỗi việc có vài dòng nêu việc đã làm và kết quả chính | Đổi động từ qua lại, thêm bớt số liệu không đổi ý |
| Kỹ năng | Liệt kê kỹ năng liên quan vị trí | Lo vì danh sách ngắn hơn người khác |
| Trình bày | Gọn, dễ đọc, không lỗi chính tả | Đổi mẫu trình bày nhiều lần |
| Độ khớp với tin tuyển | Đã chỉnh vài dòng cho hợp vị trí | Viết lại toàn bộ CV cho mỗi nơi |
Một CV đủ tốt cộng mười lần nộp gần như luôn đem lại nhiều cơ hội hơn một CV hoàn hảo nộp một lần. Bạn cũng sẽ học được nhiều hơn từ mười lần đó so với từ mười lượt sửa trong im lặng.
Quy trình nộp hồ sơ trong một tuần
Áp dụng khi bạn đã có một CV đủ tốt theo bảng trên. Mỗi ngày chỉ cần khoảng một tiếng:
- Ngày một: chọn năm tin tuyển dụng đáp ứng khoảng bảy phần mười yêu cầu trở lên. Không chờ khớp hoàn toàn, vì hiếm ai khớp hoàn toàn.
- Ngày hai: với hai tin đầu tiên, chỉnh CV tối đa ba mươi phút mỗi tin, chỉ sửa phần giới thiệu và vài dòng kinh nghiệm liên quan.
- Ngày ba: viết thư xin việc ngắn cho hai tin đó theo khung ba đoạn: vì sao quan tâm vị trí, mình làm được gì liên quan, mong được trao đổi thêm. Gửi ngay trong ngày.
- Ngày bốn đến năm: làm tương tự với ba tin còn lại. Hết giờ sửa thì gửi, kể cả khi còn muốn chỉnh.
- Ngày sáu: nhắn cho hai người quen trong ngành, hỏi họ có biết vị trí nào phù hợp không.
- Ngày bảy: nghỉ. Ghi lại một dòng về điều mình học được trong tuần.
Giới hạn thời gian ở mỗi bước là phần quan trọng nhất với người cầu toàn. Không có giới hạn, ba mươi phút chỉnh CV cho một tin dễ kéo thành cả buổi tối, và tuần nộp năm nơi lại thành tuần nộp một nơi.
Câu nói mẫu khi nhờ người quen giới thiệu
Nhờ người quen là kênh tìm việc hiệu quả nhưng người cầu toàn hay ngại, sợ làm phiền hoặc sợ người ta thấy mình đang "kém". Vài cách mở lời nhẹ nhàng:
- Với đồng nghiệp cũ: "Lâu rồi không gặp anh. Em đang tìm cơ hội mới ở mảng phân tích dữ liệu. Nếu bên anh hoặc bạn bè anh có vị trí phù hợp, anh để ý giúp em nhé, em gửi CV kèm đây."
- Với bạn học: "Mình đang tính chuyển việc, muốn hỏi cậu chút về môi trường làm việc ở công ty cậu. Cậu có mười lăm phút tuần này không, mình mời cà phê."
- Với người từng làm sếp: "Em cảm ơn chị vì thời gian làm cùng chị trước đây. Em đang ứng tuyển vị trí mới, nếu cần người xác nhận kinh nghiệm, chị có đồng ý để em ghi tên chị không ạ?"
Câu nhờ nên ngắn, cụ thể, dễ từ chối. Người được nhờ thấy thoải mái khi không bị đặt vào thế khó, và bạn cũng bớt áp lực khi biết họ hoàn toàn được quyền từ chối mà không ai mất lòng.
Sau khi được giúp, dù kết quả thế nào, hãy nhắn một lời cảm ơn và báo lại tình hình. Người cầu toàn hay im lặng vì chưa có kết quả "đáng báo", nhưng với người đã giúp, biết rằng lời giới thiệu của họ được trân trọng là đủ.
Sau khi nộp: chờ đợi và lời từ chối
Đặt việc chờ vào khung. Không kiểm tra hộp thư liên tục. Chọn hai lần mỗi ngày để xem, thời gian còn lại làm việc khác. Người cầu toàn dễ đọc sự im lặng thành "hồ sơ mình dở", trong khi phần lớn nhà tuyển dụng chỉ đơn giản là chậm.
Từ chối là thông tin, không phải phán quyết. Một lời từ chối có thể đến từ rất nhiều lý do không liên quan tới bạn: đã có ứng viên nội bộ, đổi ngân sách, cần người có kinh nghiệm hẹp hơn. Đừng vội đem nó ra sửa toàn bộ CV.
Chỉ sửa khi có mẫu lặp lại. Nếu mười hồ sơ không có hồi âm nào, có thể cần xem lại cách chọn vị trí hoặc phần giới thiệu. Nếu một hai nơi từ chối, đó là chuyện bình thường của việc tìm việc.
Tự theo dõi bằng ghi chép, không bằng điểm. Giữ một bảng đơn giản: ngày nộp, vị trí, có hồi âm không, mình học được gì. Không cần tỉ lệ phần trăm. Sau một tháng, bảng sẽ cho bạn thấy mình đã chủ động đến đâu.
Khi chuyện tìm việc kéo dài làm bạn suy sụp. Nếu nhiều tuần liền bạn mất ngủ, chán ăn, thấy mình vô dụng và không muốn gặp ai, hãy chia sẻ với người thân và tìm gặp chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên môn. Tìm việc là giai đoạn căng, cần được hỗ trợ là chuyện bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Sửa CV bao nhiêu lần thì nên dừng?
Khi các phần chính đã rõ ràng, đúng sự thật, không lỗi chính tả và trình bày dễ đọc, CV đã đủ để gửi. Sau đó chỉ nên chỉnh vài dòng cho từng vị trí trong giới hạn thời gian đặt trước, không sửa lại toàn bộ.
Có nên nộp khi chưa đáp ứng hết yêu cầu của tin tuyển dụng không?
Nên, nếu bạn đáp ứng phần lớn yêu cầu chính. Tin tuyển dụng thường mô tả ứng viên lý tưởng, và rất ít người khớp hết. Người cầu toàn hay tự loại mình quá sớm, trong khi nhà tuyển dụng mới là người quyết định.
Thư xin việc có cần viết riêng cho từng nơi không?
Nên chỉnh một phần cho từng nơi, nhất là đoạn nói vì sao bạn quan tâm vị trí đó. Phần còn lại có thể giữ khung chung. Đặt giới hạn thời gian cho mỗi thư để không sa vào viết lại từ đầu.
Bị từ chối nhiều lần có phải do CV kém không?
Không hẳn. Kết quả tuyển dụng phụ thuộc nhiều yếu tố ngoài CV. Chỉ khi một số lượng hồ sơ đáng kể đều không có hồi âm, bạn mới nên xem lại cách chọn vị trí hoặc phần giới thiệu, và nên nhờ người trong ngành góp ý.
Nhờ người quen giới thiệu việc có làm phiền họ không?
Nếu bạn nhờ ngắn gọn, cụ thể và để họ dễ từ chối, phần lớn mọi người sẵn lòng giúp. Nhiều người còn thấy vui khi được hỏi ý kiến về công ty hay ngành của mình.
Tìm việc lâu khiến mình chán nản thì nên làm gì?
Chia sẻ với người thân, giữ nhịp sinh hoạt đều và đặt mục tiêu theo hành động như số hồ sơ gửi mỗi tuần thay vì kết quả. Nếu chán nản kéo dài kèm mất ngủ, chán ăn, nên gặp chuyên gia tâm lý tại cơ sở y tế có chuyên môn.